DE CANCELADA A COVA DE LÚA (O ACIDENTE)

..........................

 Entrou na casa, e aconchegouse a carón do Cigano. Preguntoule se xa probera os zamancos e se le servian, ó que o neno contestou que si, e sen deixar falar ó carpinteiro, preguntoule:

-         Oes, ese sitio onde traballa o papá, ¿Cómo é?.

-         Bueno- contestou o vello, pillado por sorpresa- están facendo un tunel para que pase o tren.

-         ¿Qué é un túnel?, a mamá dice que é moi perigoso.

-         Un tunel e un burato debaxo dos lombeiros, para que pase por eles un tren.

-         ¿O tren é un becho coma as ratas cubeiras? Ou. ¿Qué é?

-         Bueno, -dixo o carpinteiro- é como se fose un carro tirado polas vacas, que leva moitos carros atados tras de sí, mais non pode subir costas, por eso fan buratos nos lombeiros para que as vacas non turren moito.

-         ¡Bo!, vaya vacas mais febles. Pero ¿por qué di a mamá que e perigoso?.

-         Mira, todos os traballos son perigosos, agás aqueles que se fan detrás de unha mesa, ou altar. O perigo que ten teu pai é porque algunas veces teñen que reventar as rochas con unha cousa que se chama dinamita.

-         Xa sei- dixo o neno- é como eso que tiran no rio uns homes que eu vexo as veces, estouran algo dentro da auga e as troitas morren.

-         ¿Cuándo viches eso- dixo o vello-  ¡non te acerques  cando volvas ver esa xente!. E non te preocupes por teu pai,  dile a mamá que non pase medo. Todo o que teña que pasar pasará. ¡Veña a dormir!

-         Hasta mañá- dixo o rapaz, enroscandose na farrapeira e apretandose contra o vello.

 O día seguinte, Pedro o carpinteiro marchou polo camiño de Lagoas, decindo que ia ver se atopaba uns cogumelos no Piñeiro, ou nas leiras da Cabeza das Fontes que estaban de rastrollo.

 O Cigano, marchou á media ladeira de Veigadiz, onde estaban unhas portuguesas facendo carbón. Era unha maneira de botarlles unha man, pois se viñan os Carabineros a botalas fora, elas escondianse e él deciales que ocarbón o estaba fecendo súa mai e mais él. Ainda que os carabineros non o creian moi ben, deixaban-os en paz, salvo que viñera un que parecia que le tiña xenreira a todo o mundo.

 Nesta ocasión cuando o carbón xa caseque estaba feito, viron a dous Carabineros entrando nos prados de Veigadiz, xa era tarde e estrañoules a hora. Aterreron as bufardas das carboeiras para cortar a combustión, e as mulleres lisqueron para a raia, e o rapaz ficou a carón dos lumes hasta que deixeran de botar fume.

 Estrañoule, que os carabineros non subiran a onde estaban as carboeiras;  seguiron polo camiño de Cancelada e viunos trespor  por enriba das Barreiras. Quedouse hasta que as fumarolas se acaberon, cando ia a voltar para a casoupa, viu que polo camiño viñan os carabineros, súa mai e mais o ti Pedro.

 Cando chegou a carón deles, viu que a mai estaba chorando, e a cara dos carabineros e do carpinteiro era tan seria que un arrepio correo polo seu carrelo.

 Abrazouse a mai, que intentou quitarle importancia a situación, e que le dixo:

-         Mira, tes que marchar co ti Pedro, ides ir a Cova de Lua, a casa dos avos, eu teño que ir o Campamento de Requeixo, pois o papá tivo un acidente e está maliño.

-         Eu quero ir contigo, mamá.

-         Non podes, alí non te deixaran entrar-dixo o carpinteiro- pois hai mais homes feridos e non deixan entrar nenos.

-         Exactamente, allí no te dejaran entrar,-dixo un dos carabineros- es mejor que vayas con tu tio como te ha dicho tu madre. Ella irá con nosotros, pués viene un camión a buscarnos a Lubián.

 O neno mirou para a súa mai e para seu tiu, e abrazandose a primeira, agarrouse da man do vello, como se de súpeto se dera conta da urxencia dixo:

 - Veña ide pronto. Seguro que o papá necesitate moito.

 E sen esperar mais turrou de seu tio camiño da casoupa, e os carabineros e a mai marcheron con paso bastante apurado cara Hermisende.

 Chegueron a casa e o neno cambiouse de pantalóns, puxo uns de pana menos vellos que os que levaba postos e inicieron o camiño a Cova de Lúa. Quedabanle asi como legua e media, para chegar, e debian apurar, pois a noite xa a tiñan enriba.

 Polo camiño caseque non faleron, namais de cando en vez o rapaz preguntabale o vello se sabia mais sobre seu pai, e éste contestabale que caseque nada, so que no túnel houbera un acidente coa dinamita, e que habia bastantes feridos graves. Seu pai estaba entre eles.

-         ¿Morrerá? –preguntou o neno.

-         Non o sei, fillo-dixo o carpinteiro- dixeron que estaba mal, e que queria que fose alá a túa mai.Xa nos avisarán. De momento non podemos facer nada. A ver se os médicos fan porque mellore, e que Deus queira que non sexa demasiado grave.

Non debemos preocuparnos mais do necesario, pois eso non o vai a axudar.

-         ¿Crees que Deus vai a axudalo?dixo o neno.

-         Espero que sí-respostou o vello- ainda que creo que Deus non se mete nas cousas dos homes.

 Continuará……

DE CANCELADA A COVA DE LÚA (O TI PEDRO)

.........................

 A mañá seguinte madrugou, non tanto como a mai, que xa le tiña unha cunca de leite quente, despois de muxir unha das cabras, e xa as deixera xunto coas ovellas, na chousiña que tiñan arrendada cerca da casa.

 Acabou de comer o xexún  e agarrou o machado, un par de cuñas de ferro e o mazo pequeno e marchou o fondo dos prados a partir no carballo caido e facer uns rachos pro lume. Se os facia pronto, inda teria tempo de subir o monte e arrincar un cesto de torgos.

 Cando ia baixando pola canada, na beira dos prados, a Coimbra, saiu disparada e latindo seguido. Acababa de arrancarle unha lebre dos fuciños, que non a trabou por moi pouquiño. A lebre meteuse no monte e o rapaz chamou pola cadela. Non era ben deixala correr detrás da caza, pois podía remontarse, e no tempo de cazar teria problemas.

 Cortou tres cachos do carballo, ós que rachou coa axuda das cuñas despous de bourar coa madeira durante catro horas, chegou súa mai e entre os dous acarexeron a leña o lombo hasta a casa.

 Estaba collendo un aixadon para ir a sacar uns torgos, cuando a mai o chamou  decindole que habia alguén na beira do rio que preguntaba por él.

 Cando mirou paro o pasadeiro do rio, deu un berro de alegria e saiu correndo, e decindole a mai:

-         Hoxe sí que imos coller trutas, e vaime a ensinar a facer un tesón. Faille café para cando acabemos.

-         Bueno-dixo súa mai- ten coidado e dile o teu amigo que vos espero para tomar café.

 A mai quedou toda contenta, pois da aldea na que ela nacera, aquel home era o único que de vez en cando se acercaba por alí para ver como les iba, e pasaba horas e horas co rapaz. Ëste non sabia que aquel home, xa maior, rondaria os sesenta anos, era o único parente de súa nai que seguira falando con ela despois de haberse casado con seu pai.

 O abó do neno non quixo conocelo, a aboa tampouco, e desde que casara con Freitas, caseque naide queria saber nada dela, agás seu tiu. Era o carpinteiro da zona, e estaba viudo desde facia moito tempo. A muller morrera no primeiro parto xunto coa criatura que traia o mundo.

  O amigo do rapaz era irman do pai da súa mai. Él non tiña problemas de ricos e pobres, consideraba a todo mundo por ugual, solo via nos seus semellantes persoas coma el encima a sobriña sempre le querera sobremaneira, seguramente por ser auténtica.

  O Cigano non perdía ripio do que le decia e do que facia o carpinteiro. Xa sabia como tiña que coller o tesón dependendo de que houbera que tentar unha arraigada ou una pedra. Outra cousa era se a troita estaba asoada. Sempre habia que cercala de frente e a unha distancia prudente. Cuando están asoadas son perezosas, pero seguen a ser rápidas e non parvas.

 O vello carpinteiro vira meterse unha truta na pedra cabeceira dos Olmos, pouca xente sabia que alí sempre se agachaba algunha, e se o pescador o facia ben, caia no morral.

Entonces dixolle ó rapaz :

-         Mira, ven a tentar nesta pedra. Colle o tesón como te dixen pras pedras. Ten coidado, que, se hai unha truta, podete saltar por enriba do varal esquerdo, levantao mais que o outro.

 Entón o rapaz todo contento e algo nervioso, fixo todo o que le dixera, e cando cerrou o tesón tiña dentro unha truta de medio kilo, a que le tivo que axudar o seu amigo a sacar, pois entre o peso do tesón e os zapexos da bácora caseque que cai o rio.

-         Veña vamonos para a casa, xa temos trutas dabondo,-dixo o carpinteiro- temos que deixar trutas para outro día.

-         ¡Vale!, hoxe levamos mutas. A mamá vaise enfadar, pous caseque non ten graxa conque fritilas.

 Recolleron as cousas e a roupa e subiron a casa.

 O visitante trai un fardelo enriba do ombreiro, do que, cando estaban na casa saiu un cacho de pernil, unha botella de aceite e algunha outra cousa de comer. O que mais ilusión le fixo o rapaz foi unha auguaza de pan de trigo,feita naquela mañá  na “panadería” pois naquel día tocárale o vello o racionamento-.

 Tamen le traia uns zamancos, que él mesmo fixera para o rapaz, decindole que os tiña que probar por se non le servian, decindole de broma

-         A ver oh!,deixa de estirar os pés, pois cada ano tes que ter zamancos novos.

 O rapaz e a mai escacheron de risa, e ésta dixo.

 - ¡Válanos Deus!, ainda le quedan moitos anos, para deixaren de crecerle.

 Aquela noite, o tiu da Xabela, tal era o nome da mai do Cigano, ficou a dormir con eles, dormirian xuntos os dous na cama da mai do neno e ésta no camastro dél.

 Antes de irense a cama, deiteronse no poulo da entrada da casa, espereitando as estrelas. Nos finales do Setembro, o ceo parece que ten mais estrelas que nunca, e antes de aparecer a lúa no horizonte vense milleiros e milleiros delas facendo figuras, que o Pedro carpinteiro, tentaba enseñar ó rapaz pondole nome a cada figura. Ensinoule a Osa Maior e Menor, tamen a distinguir a estrela Polar, amosandole rectas imaginarias desde Casiopea, que tamen foi localizada

-         ¡Tiu Pedro!- dixo o rapaz-todo eso que hai arriba ¿fixoo Deus?

-         Creo que sí-respostou o vello.

-         Entonces-voltou o rapaz- Deus podeo todo, ¿Verdai?

-         ¡Cala neno!-dixo a mai- Non le faga caso leva uns dia coa mesma teima.

-         Deixao que pregunte, eso é bo.  Está na idade de averiguar cousas-dixo o ti Pedro. O problema é que nos saibámos contestarle ben. Mira, Xe Freitas, -tal era o nome  polo que o vello o chamaba- Chámese Deus, Natureza, ou como se queira, vendo as estrelas, ten que haber algo ou alguen que o fixera, pois senon todo eso non teria senso. E para nos os humans, se non houbera Deus, teriamos que inventalo.

-         Vale, xa é tarde-dixo Xabela- debemos ir a cama que o tio, mañá ten que voltar o pobo.

 Antes de irse a dormir, Pedro sentouse na fontiña, e botando mao da petaca púxose a liar un cigarro, ainda que xa apenas fumaba, de cando en vez debecía por  facer un cigarro con xeitiño, encendelo co chisqueiro de mecha, e mentras se ia desfacendo en fume, ensimismabase e perdiase nos seus pensamentos, que sempre acababan na súa falecida muller, e o neno non nacido.

 Carafio, pensou, a vida levanos e traenos para donde le peta, ainda que pensemos que nos a controlamos, é ela a que nos controla a nos.

 Alonxou os pensamentos fóra de sí, o escoitar pola banda do Cunqueiro aluar un lobo, cando os poucos segundos contestoule outro na zona da caleira. A vida de estes bichos tampouco era de desexar, ainda que a liberdade ben vale os sufrimentos que pode producir a fame e  o traballo de buscar con que quitala.

 Ergueuse, para ir a cama, e entonces douse conta de que a lúa xa ia alta, e que o reflexo da luz da mesma, nas follas dos chopos da beira do rio, mesmo parecia que eran de prata.Naquela época do ano caseque metidos no outono, dábale un color amarelante as follas, que a tardiña dos días a semellanza era como se fosen de ouro.

 Indo cara a cama pensou que de todolos xeitos, ainda que solo fora por aquelas cousiñas, xa merecia a pena vir a vida. Non comprendeo nunca a aqueles homes que todo o basaban en ter cousas, que o único para que le servian, era para sufrir por elas cando deixaban de existir. Coñecia demasiados casos de xente que na hora do pasamento solo tiña pena polo que deixaba.

 Continuará………..

DE CANCELADA A COVA DE LÚA

 O sol xa  estaba traspondo, as últimas raiolas iban polo bico do lombeiro. No fondo do pozo das Barreiras, espido como a súa mai o trouxera ó mundo, estaba o Cigano, berbeleando co frio, sen tentos xa, na punta dos dedos, coas xemas enrugadas que daban conta do tempo que levaba palpando as pedras e as arraigadas. Saiu fora do rio, e recollendo unha carreliña na que levaba tres trutiñas medianas voltou para a casa. Non é que fora moito, pero chegaria para cenar aquela noite él e mais a mai.

 A vella casa na que vivian estaba a menos de quinientos metros da beira direita do rio.Estaba edificada cerca do barranco que baixa do Piñeiro, nas vellas ruinas do que se decia que fora unha residencia dos Templarios.

 Cando chegou á entrada xa a sua mai estaba algo intranquila pola tardanza. Ó velo chegar meteuse para dentro da choupana, contenta o darse conta de que non habia por que preocuparse, e ver que traía alguna truta.

 Antes de entrar na casa, o rapaz meteuse dentro de unhas ciroulas, que denotaban que o antiguo propietario era mais grande do que él. Acercouse a fonte  que tiñan ó lado cunha pía para recoller auga para os catro bichos que tiñan. Apareceu coma un lóstreogo o gato Gaiado. Tiña ese nome por que el decia que estaba gaiado como un gato montés.

 Limpou as trutas e tiroule as tripas o gato, nunha pedra que xa estaba alí para eso. O gato non se preocupaba do que él facía, sabia que, unha vez acabada a faena, as raspas e as tripas caerian na pedra, polo que alí facia guarda a espera.

 Entrou na cociña, que en realidad era toda a casa, donde un escano destartalado rodeaba a lareira, e pola parte de atrás do mesmo habia dous camastros con xergóns de palla e follas de millo donde durmian envoltos nunhas mantas farrapeiras.

 Na lareira habia un lume, cun trafugueiro sobre o que puñan os cañotos e algún torgo, unas trebedes de ferro donde xa a mai puxera unha tixola, de ferro tamén, a quentar donde iba cociñar as troitas, pasando antes un pouco de touciño que deixera graxa para poder fritir a bacoriñas.

 -Vaise a acabar o touciño, e tamen xa caseque non queda leña-dixo a muller, como falando consigo mesma.

 - Mañá cediño vou por leña, caeo un carballo no fondo dos prados, e traerei uns rachos- respostou o rapaz.

- ¿cando volve o papai?- dixo él

-  Tócale no fin de semana que ven. Xa sabes que ven cada quince dias. Unha vez que dan as pegas no túnel.

 -¿Qué son as pegas. Mamá?

 - É cando fan reventar a dinamita no túnel para sacar as grandes pedras do medio.

 - ¡Ah!,-dixo o rapaz, como se o comprendera parfectamente.

 Acabaron de cear, e xa case sen luz de sol, Cigano, saliu a porta da casa levandole un cacho de pan untado na graxa de freir as trutas, a Coimbra, una cadeliña filla de un perdigueiro portugués e unha podenca.

 Laiou o Gaiado, e xotouno dalí decindole que él xa comera os restos das trutas. Ahora tocáballe á cadela. Deixouse estar alí mentras comeo, para non deixar acercarse o gato, pois a cadela era tan burriña, que o deixaba comer, ainda que ela non o fixera.

 Acabou a cadela e decidiron entrar na casa, xusto cando na porteliña de cara a Lagoas de Baixo, espantouse un bando de perdices, que lisqueron por enriba do rio hacia As Mendreiras.

-         Vaia-dixo- parece que a raposa case apaña unha perdiz. ¡Que busque grilos!.

-         Veña, imos a cama-dixo sua mai- mañá hai que madrugar.

 Entreron todos na casa, incluidos o gato e a cadela, que se foron deitar onde estaban seis ovellas e dúas cabras, nun curruncho da casa, separado do resto con unhas tablas, e tamen nun cortelliño estaba un porco que era parte de seu sustento anual, unha vez feita a matanza, alá polo mes de Decembro.

 Deiteronse despous de trancar a porta, con aquela tranca que a cruzaba dun lado a outro, e que estaba reforzada cunha barra de ferro.

-         Mamá -dixo o rapaz- ¿é certo que hai Deus?.

-         Penso que sí - tardou un chisco en contestar a mai- ¿Por qué o preguntas?

-         Por nada. Cando é de noite penso moito neso, e en quén faría todo, sobretodo o ver a lúa e as estrelas aí colgadas. As veces dame medo pensar que podemos caer da terra hacia elas. ¿Sabes?.

-         Anda dorme- díxole a mai- xa terás tempo de pensar neso outro dia. O mellor cando sexas mais grande enténdelo ¿Quén sabe?.

-         Hasta mañá, mamá- e decindo esto virouse cara a parede e ficou  quediño.

………….   Continuará