CONVERSA CON CORMANLAREIRO

Sempre que vou a Val dos Marcos, paso unhas horas falando co meu amigo Cormanlareiro. Sempre ten algo que contarme, ese algo é moi interesante para min, e tamén cumplo coa obriga de saúdar a un maís que amigo.
Este fin de semana, non foi a excepción, de feito nunca a hai. Algunha veces as nosas conversas son intranscribibles, e outras son secretas, sobre todo aquelas nas que participa un amigo común: O Home do Capote Remendado. Xa falaremos desto.
Desta vez a conversa empezou dandole un repaso as “camelas” do Tuela. O parecer teñen por norma non pasar pola “cricadeira”.
No medio da nosa conversa contoume algo que le estivo pasando durante unha semana, a cousa merece ser dada a coñecer ó mundo, por se a algún terrícola le axuda nun caso semellante.
Imos alá:
“A primeira noite que pasou- contoume o Cormanlareiro- foi bastante arrepiante. Eu estivera lendo un libriño de Castelao, que falaba duns mortos que se xuntaban no sagrado, e facian as suas trasnadas de caliveras parlantes.
Deiteime dandole voltas a aquela história, e quedei dormido. Como era de esperar soñei cun cemitério onde saian das suas covas as caliveras, con algún que outro óso de apoio, eso sí, sen orden nin concerto, podian estar sobre un fémur, ou sobre un cúbito. Os mais extranos eran os que, enriba da calivera levaban os ósos todos de un pé.
Estaba eu nesas cousas de ultratumba, cando me espertou un forte golpe nos crsitais da fiestra. Pensei que a escacheran.
Quedei escoitando un pouco, hasta que o golpe repetiuse, esta vez cunha repetición triple bastante estrondosa. Daquela acollonei bastante, pois aquello repetiuse catro ou cinco veces mais, hasta que vencendo o canguelo, decidin asomarme e ver que pasaba. Eso si botei man dun “esbirradeiro”, por si era o caso de usalo.
Cando abrin as contras e a ventana, atopeime cunha noite donde unha lúa chea facía que parecese de día, e acrecentese as sombras dos castañeiros dos soutos de maneira fantasmal..
Escoitei alá o lonxe uns laios que puñan os pelos de punta. Aqueles berros cada vez eran mais débiles hasta que desapareceron.
Pechei a fiestra, púxenle unha tranca as contras e asegureime de que as portas todas da casa estiveran pechadas e coa tranca posta.
Volvin a cama, e por algún motivo inesplicable para min, hachei que as mantas non chegaban a toparme no corpo, era como si estiveran levitando. ¡Nunca tal vira!.
Tiven que durmir polo día, pois non podia coa alma, despois de non dormir nada.
A segunda noite, fixen acopio de todo tipo de utensilios de defensa, aparte do esbirradeiro, puxen o lado unha espingarda cargada, un machado, unha fouce rozadoira, unhas estacas de madeira de buxo ben afiada e un mazo de ferreiro.
Repetiuse o da noite anterior, mais eun non fun capaz de ollar a ninguén, a pesar de que os berros eran mais arrepiantes e mais fortes. Tanto que nun momento, pensei ver algo debaixo dun zreixal que tiña cerca, era un bulto negro e informe. Non me encomendei nin a Deun nin o demo, botei a espingarda a cara e ¡zas! Alá foron os chumbos. Escoitei un berro e un gorgolexo, e fíxose o silencio.
Fun debaixo de zreixal, e atopei o can do veciño alí espatarrado. Metin-no nun saco, e pola mañá cedo leveino as cachoeiras do riu.
Aquello fíxome reflexionar durante as outras noites que seguiron, con berros cada vez mais cercanos, que fixeron que tranquera portas e ventás, e non asomei mais o camiño.
Os berros soaban todalas noites pola mesma banda, mesmo parecia que viñan da pallarega.
Polo dia fun a inspecionar a pallarega, e o entrar, saíron en desbandada catro noutaregas. Tiñan o niño nunha das vigas.
Pensei que o mellor era non ter medo, pois ablíganos a facer tolerías. Por culpa do mesmo mateille o can o veciño, pasei varias noites sen durmir, e estiven a piques de mandar para o outro barrio a un cigano que veu pedir.
Desde a inspeción da palleira, as cousas volveron a normalidade.
Xa che contareí o do cigano”
Esto foi o que me contou, nin quito nin poño comas nin puntos, so transcribo.

A NINFA DO TUELA

A NINFA DO TUELA

Era o quince de Santamariña. Levaba toda a mañá sentado onde antes estivera o muiño do Carrizal tentando ás camelas co ánimo de levar algunha a cricadeira, mais elas non se deixaban enganar, e o Perelas mandaba os seu raios cargados de electrons, que caian enriba dun, caseque abolandole o cogote.
Cando decidin meter no Tuela os taregos, como ia quedarme espido, mirei para os lados por se habia alguén por alí. Escondendose entre os salgueiros que hay un chisco por enriba do lugar onde estaban as poldras ví una fermosa muller, tamén espida con cabelo dourado tan largo que le chegaba os xeonllos, tapandole a parte traseira. Liscaba rio ariba.
¡Lastima!-pensei eu. Seguro que unha ollada sen estorbos, seria moi agradable. Fiquei con as ganas de vela mellor e mais tempo.
Por moito que mirei, e recorrin a ribeira, non conseguin volvela a ver.
Chegou o mes de Setembro, xa cara o final. Volvin pola zona, nesta vez non tiña nin a intención nin ganas de darle a tabarra as camelas. Estaba ali, debaixo dun frondoso chopo que crecera xunto a un afreixo, e entre eles parecia que se establecera unha competición por ver quen era capaz de chegar antes a rozar aqueles neboeiros que os espertos chaman cúmulos e que cando les da por organizar rebumbio, non hai quen ature o ruido, nin mire ben os lóstregos, que preceden a unha boa tormenta.
O vrao tocaba o seu fin, e deixeime caer por alí a contemplar as augas cristalinas do Tuela, e as follas do chopo, que mesmamente semellaban que eran de ouro.
Mirei hacia a Charca Negra, e alí estaba outra vez. Espida de todo cos cabelos loiros que le chegaban porbaixo dos xeonllos, os que apenas se vian, pois caseque os cubria a auga.
Nada mais vela, recoñecí aquel fermoso corpo, mais igual que da outra vez, a visión durou pouco tempo, pois perdinna de vista no rouso de debaixo da preseira.
Esta vez tampouco conseguín verle a faciana. Naquel corpo solo podia haber una fermosa cara.
Rompeuse o encanto cunha estridente sinfonia de ladridos de can. Xusto donde fóra o muiño, estaban tres cans rodeando un punto no medio deles, e ladrando desaforadamente. Por moito que o tentei non fun quen de ver nada diante deles. Deixeron de ladrar, e cada can marchou por un lado distinto.
Pasaron vinte anos desde aquela vez que os cans ladraban a naide. Volvin as poldras, cun libriño na man coa idea de ver correr a auga por entre os gogos, as subidas e baixadas das camelas na procura de comida, así como os escalos nadando en ringleira por debaixo das raices das salgueiras, e sentir croar as rás, igual que escoitar o canto dos paxaros no alto do afreixo e do chopo que seguian teimando a ver cual dos dous chegaba antes o ceo.
Cuando estaba enfrascado nuns espesos párrafos do fermoso libro de Mircea Eliade chamado “El Burdel de las Gitanas”, levatei a cabeza para tentar digerir ben o que acababa de ler cando, no fondo da Charca Negra, volvin a ver aquela fermosa muller loira, coa punta dos cabelos cubrindole os xeonllos, deixouse ver un chisco mais que as dúas veces anteriores. Deume a impresión que non estaba tan lozana como tempos atrás.
Parecia que debaixo dun pelo menos loiro, a pel da pernas estaba algo enrugada. Cando desapareceu tamén tiven a impresión de que o seu andar non era ó mesmo.
Perdin-na de vista, enfrasqueime no libriño, e voltei para a casa, camiñando polas ladeiras do Outeiro con lúa.
Non volvin ver aquela moza, a que dei en chamar a ninfa do Tuela. Ben certo era, que sempre a vin de costas, endexamais de fronte.
Transcurridos outros dez anos, nunha tardiña de outono, no cimo do pozo do Forno, xusto donde desemboca no Tuela o rigueiro que baixa do Litro, sentado naquelas fragas que sempre se estan a mergullar no rio, volvin a vela. Esta vez, emerxeo do fondo do pozo, de primeiras solo le via a cabeza que arrastraba os loiros cabelos sobre a auga. Non podia distiguir ben a faciana, estaba un pouco desdibuxada polas sombras que xa cubrian o rio. Dirixiuse de maneira recta hacia min. Cando se acercou deslizandose pola fraga afundida no rio e a mesma na que eu estaba. Vin unha faciana do mais fermoso que vos podedes imaxinar, cun semblante tamén do mais triste imaxinable, e o que me pareceron unhas grandes bágoas saidas daqueles fermosos ollos que un dia deberan ser puros e cristalinos. A testa murcha, as mans temblorosas, e semellaba que as pernas xa non podian sostela. Miroume, e sen falar, fun capaz de comprender que, efectivamente era a Ninfa do rio Tuela, que me estaba decindo que ela ia a morrer xunto co rio, se non faciamos algo por evitalo e cuidalo.
Non volvin vela. Espero que un dia a vexa remozada, se non son eu, polo menos que sexan os meus netos.

ERE NO MUNDO DO PIÑEIRO

Foi na época na que se apoderera de min un imsomnio que non me deixaba pechar ollo.
Naquela noite estival, habia una lúa desas grandes coma rodas de carro, o que facia que co calor daqueles días, me entreran ganas de darme un paseo polos montes.
Pertrechado con unha cámara de fotografiar, unha boa linterna, e unha caxata de rebolo restre, marchei sen rumbo definido polo camiño da Mallada. Continuei pola beira do Tuela, e quero non quero, cando me dei conta estaba en Cancelada.
Acerqueime a casa que durante un tempo fora o fogar do Modesto, coñecido como o de Cancelada. A casa está asentada xusto ó lado do que fora un asentamento Templario, e moi cerca dun castro habitado uns cinco mil anos atrás.
Decidin subir ós restos do castro, a sentarme e intentar sacar algunha fotografía, dun pequeno petroglifo que alí hai. Todos sabedes que este tipo de manifestacións rupestres, distinguense mellor de noite, con luz de linterna que incida de forma oblícua sobre o grabado fai que se observen mellor todo-los detalles do mesmo.
Cuando estaba preparando todo, cámara, linterna e trípode, de sútaque apareceu o meu carón unha pantasma con todas as da lei.
Era unha especie de saba blanca, que tiña unha capucha donde se supuña que estaba unha cabeza. O raro era que aquela cousa prácticamente levitaba, non tiña pés, e debaixo da carapucha so se vian uns ollos tristiños e un pouco nostálxicos.
A pantasma era moi educada, pois nada mais acercarse, deume as boas noites e desexoume paz e saúde, e sen esperar a máis deixouse arrebuxar enriba dun dos petroglifos, parecia que apoiaba a caluga nas mans, se non fora porque nin tiña mans nin se vian mais que os ollos.
Pregunteille que le pasaba, pois tiña entendido que as pantasmas disfrutaban asustando e arrepiando a xente, e polo visto nin o tentou conmigo.
¡Aiii, amigo, ahí está o problema!. ¡Despois de mais de catro mil anos por estes montes arrepiando as xentes de todo o Val do Tuela, hasta case Peso da Regúa, agora teño que buscar novos horizontes!. Aiqui xa non pinto nada.
Deume unha enorme pena a maneira como o decia, e fixen ademán de acercarme a él co ánimo de darlle algo de azos, mais retirouse e dixome que non podia acercarme mais a él, pois ainda que o vira así so era un desgracido espiritu, que inda tiña condena para mil anos mais, asutando xentes crédulas e sinxelas.
Agora, continuou a pantasma, xa non se asusta naide, e maís, as veces son eles os que casi nos asustan a nos, coa cantidade de tonterías que vive a xente hoxe en día.
O maior problema que teño, é, que non sei donde ir. Xa naide cree en nada, non creen nos santos, nin nas virxes, ¿Como van a creer en nos?.
Xa non causa efecto, ni o ruido de cadeas arrastradas , nin ósos chirriando uns contra outros, e os alaridos lúgubres, imítanno mellor moitos dos cantantes actuais polo que os nosos xa naide lle fai caso.
Creo que tentarei inventar algo relacionado co negocio bancario, pois ainda que así de repente non asuste moito, pasado un pouco de tempo a moita xente danlle soponcios terribles. Veise que inda non se aficeron ós sustos que les dan estas pantasmas modernas. Nos polo menos non tocamos a naide e só os asustamos.
A pantasma marchou cara a Caleira voando por enriba do Tuela, e eu xa entre o alborar, volvin para Val dos Marcos.

DISQUE.....DICEN....DIGO.

Dícese..... dicen.....disque se decía. Entre dimes e diretes pasaban as xeiras das xentes de Val dos Marcos.
Xa as follas dos almanaques foran reemplazadas, igual que os calendários varias veces, desde o día en que soterreran a un veciño do “pueblo”, chamdo”ti” Germán.
Nunca fúi quen de enterarme, do porqué daquela lenda que xurdíu despois do seu pasamento.
Coido que aquel home era de unha familia na que xa case por tradición abundaban os cregos, é xa se sabe que a maioria deles son bastante descreidos, é este seu descreimento facía que as almas xinxelas o fin fixesen das súas.
Dicen....dícese....disque decian que, unha vez morto, o espiritu daquel home collera o costume de vestirse de pantasma de cando en vez, e dedicábase a espantar ó personal é meterles no corpo uns calotes de morte.
Entre outras aparicións, disque...dícese....decían que nunha ocasión, collérale gusto a aparecerselle o “ti Carlos, que tamén tiña na súa familia mais de unha sotana, das vellas é das mais novas.
O caso parece ser que, unha vez que o “ti” Carlos, saíu a canada do Salgueiro de noite, seguramente a “tirar o pantalón”, cando volveu a entrar na casa, ia albo, cos pelos de punta, e sen fala. Cando recuperou esta última, deu conta do seu encontro coa pantasma do difunto.
Os rapaces, é os non tan rapaces, tremian polas noites e tamén a pleno sol, si se atopaban de vaqueiros, sobre todo naqueles lugares maís aillados e solitários, ós que por culpa de apacentar as vacas tiñan que ir forzosamente.
Un dos sitios donde a “vox populi” referia varias incursións da pantasma do ti Germán Bernaldón era a Gurgoza, sitio mistérioso de seu, e tamén lugar donde os porcos monteses gostaban de reborquillarse nas lamas de negros bulleiros que por alí hai. sobretodo no Navallo. Os mais vellos do lugar falaban dos osos buscadores de mel nos colmeares da Illande.
Tocoulles ir coas vacas a dous rapaces daquela. Un rapaz e unha rapaza os cuales oxe xa teñen netos os dous. Unha vez nos pastizais de Belois e no fondo da Gurgoza, e xa cando as sombras indican que o sol está mais cerca dos yankees, que dos portugueses aconteceu a aparición da pantasma daquel home tan amigo de amolar a nenos e menos nenos.
Saindo da parte alta dos prados, de entre as urces, unha figura informe, ainda que según dixeron despois, era medio redonda, baixou roullando a boa velocidade hasta o rigueiro.
A rapaza, nada mais ver aquelo so puido berrar, ¡ahí vai o “ti” Germán!, ¡Seguro que ven por nós!. Casi a punto de quedar estarricada alí mesmo, o ver que o seu acompañante, como ipnotizado, corría hacia o lugar onde a pantasma se metera no rigueiro.
Xa a punto de perder o sentido,viu que o rapaz volvía prados arriba, perseguido pola pantasma, a que de cando en vez se abalanzaba sobre os talons do mesmo.
Cando o rapaz chegou a caron dela todo fachendoso, amosoulle como era a pantasma: era redonda, tiña, folliñas, e raíces. Era de unha cor verde tirando a blancuzco e mediria case un metro de diámetro.
Disque...dicen....dixéronme que o pobre “ti” Germán convertírase nun fermoso chaguazo.
Menos mal que aquel rapaz non tivo medo, pois senon houbera sido así, ainda a pantasma andaría, polos cabocos de Val dos Marcos.
(Esta história vai dedicada a señora Xon, que ma lembrou)