¡TUIZAS, ¡AQUELAS!

Xa non corren os mesmos tempos pra naide. Xa o dixo o romano, “tempus fugit”.
O único que, eu, le podo achacar ó asunto, é todo o do meollo climático, stres, e outras trapalladas que agora non se me lembran, ou no quero acordar.
Toda esta carallada ven a conto a raíz dunha curiosidade que xa vai un montón de tempo coñecín, oín, escoitei ou soñeí.
Para que naide perda rípio do acontecido, teño que contestualizalo (palabrexo donde os haxa). A época foi aló polos anos setenta e moitos, é cando, ainda a feira-romería de Lubián era tal. Ir á misa, ecoitar os foguetes, dar voltas arredor do santuário, comer o polbo, antes de meter as nádegas na confluencia dos ríos Pedro e Tuela, a partir da cual confluencia, os rios chamanse Tuela.
Habia moi poucos coches no couto, creo que inda non pasaba a estrada a Galicia por enriba, (o mellor estabase a facer), o asunto é que aquel ano eu fora a “A FESTA DA TUIZA”.
Tamén teño que decir que, daquela o meu amigo “O Rubio”, organizaba as famosas tiradas de tiro o prato, nas que eu participaba é que nunca gañei cousa.
Outra información interesante e necesaria, para o bon coñecemento do negocio, é que daquela, en Lubián habia o primeiro alcalde socialista, o meu bo amigo F. Lubián que entre outras cousas é irman de meu cuñado J. Lubián. Aproveitando que o Tuela tamén pasa por Val dos Marcos, farei unha pequena homenaxe o seu pai, tamen amigo,DON FELIPE LIBIÁN Sr. Tamén debo decir que estaba de Xefe de Linea da Guardia Civil, o sarxento do meu pobo, DON DOMINGO.
Saída de misa, baile vermout, algún que outro tiro de entrenamento ó prato, balbordo por todolos lados, rapaces correndo detrás dos canelos dos foguetes, algún que outro cristiano que xa escomencera a empinar o codo o día de antes e tamén daba tumbos polos lameiros...... .
No medio, ou non, dos prados que rodean o santuário, durmia unha pobre lebre. Aguantou todo o que puido, o paseo das vacas que estaban na feira, o ruído dos chocallos e as esquilas, os berros do persoal, mais..., ¡oh,Deus meu¡, foi incapaz de aguantar os balbuceantes pasos de un infante que daquela escomenzaba a súa andadura. A lebre, que non estaba afeita a aquelo, pensou que o infante estaba beodo, é non sabendo que facer, optou polo que considerou o mellor recurso: LISCAR.
Ergueuse da súa cama, ollou para todos os lados, é endexamais o vira tan “fodido”. A xente, as vacas, os trompas, en definitiva, todo o balbordo que a rodeaba, acollonou-na, é mirando o seu arredor, dando un “Gracias Deus”, escomenzoú a correr polo medio de toda aquela “marabunta” de patas, botas, zapatos, botines, e garrotes que tentaban deslomala, dreitiña ó único lugar seguro: OS PES DO SARGENTO DA BENEMÉRITA, o cual o ver que o bichiño se acochaba entre eles, fixo o que todo bon axente da autoridade fai (quero creer): AGARRAUNA POLAS ORELLAS, PÚXOLLE A OUTRA MAN POLA BARRIGA, E PASENIÑAMENTE DEIXOUNA NAS CARBALLEIRAS QUE CIRCUNDAN O SANTUÁRIO.
¡Lástima de estofado,! teño pra min que dixo o cuñado do Sarxento.
Tempos aqueles, que decian os antergos, cando un home deixaba escapar as poucas proteínas que tiña a oportunidade de levar o seu organismo.
Uha aperta a Don Domingo, é un bo recordo pra Don Felipe Lubián Sr.

HAI QUE TER CUDADO ONDE SE MEXA

DÚAS AVENTURAS NUNHA, DO TI MARCELINO GARRIDO (Lugar das Carqueixas)

Os días do mes de Santamariña tocan ó seu fin. Coma sempre, as horas do “dolce facere niente” acabéronse. Que perdoen os do país en forma de bota, se a frase non está correctamente escribida.
Antes de liscar de novo as terras mareantes da cidade olivica, pedinle ó meu amigo Serafín, que me contara unha história que él recordara, dalí, da nosa terra : Val Dos Marcos.
Primerio díxome que non recordaba ningunha, mais caseque a renglón seguido, recordou unha na que él mesmo estivera presente, polo menos en parte. Foi cuando o Serafín estaba destinado na Teixeira, facendo as funcións propias do seu traballo naquel momento: Formaba parte da forza da Guardia Civil, que vixiaba os montes dos Moares, para evitar o contrabando, e mais que as portuguesas fixeran carbón, dos fermosos torgos que xurden entre as moas graníticas dalí.
A história, aparte do que él vira e escoitara, tamén la completou un amigo da Teixeira: Martín Gordo.
Acaeceu alá polos anos sesenta, mais ou menos. Nun día do vrao, cando os labregos ian a serra da Gamoneda, supoño que a zona da Farrapada, se non era, para o caso dá o mesmo, atopábase o ti Marcelino Garrrrido traballando coa familia naquela zona.
Nun momento, fortuítamente, facendo un traballo própio da súa profesión, tivo a ma sorte de romper o óso dunha perna, de tal xeito que non podia moverse. Aclararemos que daquela os camiños da zona, caseque non servian mais que para camiñar por eles a pé ou en xumento.
O seu fillo Pedro baixou a Teixeira a buscar xuda, e con él subiron a serra outros homes. Leveron unha escada pequena, do tamaño dun home, e unhas mantas. Coloqueron-no enriba da escada na que previamente puxeran un mullido de mantas, para aliviar o contácto do corpo, e despois de atalo a mesma, facendo padiola da escada, foron-no baixando hasta Hermisende, onde o levarian a Zamora a curarle a perna.
Penseron que o mellor era que seguira atado a escada, e subironno a un coche, tipo berlina que tiña o Vidal de Hermisende.
Inicieron o camiño, o ferido, o Vidal como conductor, e como a compañantes, o Pedro, fillo do Ti Marcelino e o Martín Gordo.
Sairon pola pista de grava, que era a carretera daquela, sen ningún contratempo dino de mención hasta que chegueron a Rañalobos Aiqui a cousa púxose séria, pous o noso amigo, ti Marcelino, entreronle unha ganas enormes de mexar, cousa que les creou un problema os acompañantes, pois non sabian como colocalo. Entón o Vidal tivo unha ocorrencia: Díxole o Martín- Ahí atras, no coche, hai unha lata desas do aceite.Está lipa, a ver se é capaz de meter a “piringola”polo burato, é pondo-o de lado, mal será que non poda mexar.
Dito e feito, axuderon-no e o señor Garrido escomenzou a alivia a vexiga. Como é de recibo nestes casos, os acompañantes retireronse un chisquiño, por pudor, e falaban das súas cousas. De repente, o ti Marcelino, empezou a dar berros, que se oian desde as Valiñas:
“Ayy.... ayy... miña pixa. Ayy.....ayyy, miña pixiña!”
De sutaque, o Vidal dixolle os outros, ¡carallo!, ¡fixémola boa!. Na lata debia haber inda un pouco de pedras de carburo!.
Amañeron o desaguisado como puderon, e acaberon levando ó home o hospital, donde o primeiro que amañeron foi a “pixiña” do ti Marcelino, despois o oso da perna, que necesitou uns clavos para mellor arranxo.
Cando os médicos o madaron para a casa, dixeronle : Volva por aiqui dentro de tres ou catro meses, que ainda que no sexa necesario, sacamosle os clavos que agora leva.
Cando pasou o tempo preestablecido polos galenos, negouse a ir o hospital, pois cando le ficeran a operación, escoitera que os clavos eran de prata, e él dixo:
¡Bo, so queren recuperar a prata, ¡de eso nada, quedome eu con ela!
O que non me soupo decir o Serafín foi, se, cando morreu, se deixou sacar a prata ou a levou consigo.

¡VACACIOOOONS!

LISCO A FACER O MANDRÁN NO QUE QUEDA DE MES.

SEGUIREI DANDO A PALIZA A VOLTA.

ORDENOLLE A TODO QUISQUE QUE DISFRUTE BEN AS VACACIÓNS.

GERÁSIMO É A VELOCIDADE

Para aqueles que non o cheguesteis a coñecer, direivos que o meu amigo Gerásimo, era neto do ti José Maria e da tia Genoveva, fillo da Felicita, e polo tanto curmán do tamén amigo meu Modesto mais coñecido desde a súa época de estudiante como Modestolo-pez, xa que así foi como o parecer puxo o seu nome algunha vez, sobre blanco na escola.
O Gerásimo, liscou para a Arxentina xa vai un feixe de anos, coido que arredor de medio século. Dende entón perdinlle a piaxe, e solo soupe cousas del a través de dimes e diretes.
Era o meu amigo, gran afeccionado a velocidade, pois sempre traia a burra coa que ia coas vacas, a galope tendido. Contareivos alguna falcatrúada.
Nunha ocasión viña coas vacas polo Poulo do Mexacan, e o chegar mais ou menos por alí atopouse co Basilio que tamén andaba por aló.
O Basilio, que era un gran argallador de liortas, díxolle que, seguro que non era capaz de por a burra a todo galope e deixar que él la espantera. Gerásimo aceptou o reto, e para facelo mais difícil, dixole que iria montado na burra e escanchado o revés, é decir, mirando hacia o rabo. Tamén teño que decir que daquela, montábase nos xumentos a pelo, é decir sin albarda nin nada.
Puxeronse maus a obra, deixeron alargarse ás vacas, o Gerásimo desandou parte do camiño, para que a burra puidera coller carreira, e o Basilio agachouse detras de unhas urces, para espantalo xumento cando cando cheguera a súa altura.
Tal cual. A burra colleu unha boa velocidade.O Gerásimo montado o revés e azuzando. Cando chegueron a altura do Basilio, este saiu detrás das urces, e para mellorar a cousa, guindoulle a chaqueta enriba da cabeza da burra. Sucedeu o que tiña que suceder. A burra espantouse, asustouse, e como no vía, desviouse do camiño, e alá foron cabaleiria e cabaleiro un sobre o outro para a parte de abaixo do camiño.
O Gerásimo quedou embazacado, semi-incosciente e o Basilio con un susto de morte, pois pensou que matera a burra.
Noutra ocasión o meu amigo fixo un bólido de catro rodas, de madeira todo. As rodas tiñan como uns vinte centímetro de diámetro, e xiraban sobre un eixe de madeira. Púñao en costiñas e montando nel o aparato deslizábase a unha boa velocidade.
Tamén por una porfía, un día decidiu baixa polos barreiros que habia entre os dous camiños, diante da iglesia. Desde o Minoco de meu avó, que tiña un bon desnivel, hasta a porta da tia Aurora. Daquela no existía a carretera.
Arriba, donde ahora está o mesón Jabalí, montou no seu bolido e deixo-o galgar pola costa abaixo. Como aquelo non tiña dirección non puido rousar o chegar a entrada do que era a rectoral. Enfiloú hacia un negrillo que había no arranque do carreirón da fonte do Souto. Antes de chegar á árbore o bólido freou en seco nunha pedra, pola forza da inercia o Gerásimo saiu disparado hacia adiante e parou dando coa cabeza contra o negrillo ficando tamén sen sentido.
Outras moitas aventuras deste tipo tivo meu amigo. Coido que está vivo de casualidade.
Unha forte aperta amigo Gerásimo.

Calila y Digma (versión mía)

AVARICIA FATAL
Durante toda su vida no había hecho otra cosa que trabajar duro. Las cosas le habían ido bien y logró amasar una gran fortuna. Tenía una mansión en vez de una casa. Por todos los rincones había acumulado cosas de gran valor, con el objeto de disfrutarlas más. Cuadros de pintores famosos y de reconocido valor, objetos de metales preciosos, y demás cosas, que solo sirven de adorno, pero que tienen un valor incalculable. Había en la mansión todo lo que se pudiera desear.
Cuando ya había cumplido los ochenta años, conoció una mujer joven, elegante, guapa, calculadora y fría como una estatua de Tales de Mileto.Esta mujer era consciente de la riqueza de aquel viejo, y también del enamoramiento del mismo, cosa que intentó acrecentar con sus zalamerías que a todas luces eran falsas. Solo tenía en cuenta una cosa, llegar a casarse con él, heredar, pués estaba claro que no podía durar muchos años.
Conseguido su objetivo de hacer pasar por la vicaria al viejo-ricachón, le despreció con el mayor de los descaros, pero era tanta la adoración que él sentía por ella que todo se lo pasaba por alto.
Los desprecios, ni hacian que muriera, ni que dejase de desearla.
Una noche que estaban cenando entró en la casa un ladrón, cosa que hizo que la mujer se asustara mucho y llena de ansieda se abrazó al cuello de su marido y se apretó contra él toda muerta de miedo.
Entonces el viejo, lleno de alegría, se dijo para si: ¿Cómo me da Dios tanta ventura?
Cuando se acercó el ladrón le dijo: Toma todo lo que quieras y puedas llevar, pués a ti te debo que mi mujer me abrace.
Entonces el ladrón escogió las mejores obra de arte, y joyas, junto con todo el dinero que pudo, y cuando se iba a marchar, volvió sobre sus pasos y cogiendo a la mujer por un brazo también se la llevaba, sin que esta opusiese resistencia.
Cuando iban a atravesar el dintel de la puerta, sonaron dos disparos y los dos cayeron muertos, mientras el viejo contemplaba, aquella escopeta con los adornos de oro en la culata, que un día había sido el deseo de la mayoría de tiradores que la habían visto. Entonces volviendo a su sofá favorito murmuró: Le dije que se llevara lo que quisiese, pero el que intentase llevarse a mi mujer, y ella lo hubiese consentido, era algo que no debía permitir.

Adaptación “sui géneris”de Calila y Digma, de Alfonso X. (con perdón)

¡TEMPIÑOS!

Nostalgias.

Era no medio da invernía, alí, polo Val dos Marcos. Había neve do Carballal hacia a Cachena, pola beira do Tuela non coallera a neve.
Despous de xogar a partida na casa do Caxera, estábamos a escoitar a Pepe Pinto naquela belísima copla, intitulada “Mi niña Lola”, mentras no camiño facía un fríu xeado, enriba da pouca neve que ali quedaba.
Asomou o fuciño pola porta, meu tiu Manolo, cando mirei para él fixóme un aceno hacia afora. Eu sabia o que queria decir; quería falar conmigo a solas. Saín anda él, é dixóme: Que te parece si mañá imos a busca dun par de coellos, hacia Vilares?. ¡Feito, respondín eu, chamame pola maña! – Vale, deica mañá.
Entrei de novo para acabar de escoitar a copla. Daquela, pasabamos a metade da noite escoitando Radio Andorra, con aquel programa donde para poder escoitar os “cantores” da época, habia que tragarse antes de cada cantiga, polo menos media hora de dedicatórias. Estas dedicatórias eran case sempre o mesmo: Didicado por fulanito e fulanita desde Suiza para seus pais, hirmaos, primos, parentes, amigos e este aquel e o de masi aló, en Peteliños de Abaixo ou de Arriba. Así durante media hora ou mais. Mais merecia a pena, por escoitar a Pepe Pinto, La Niña de la Puebla, Valderrama, Fariña ou outros, sin olvidar a António Molina.
Cando acabou o programa, saímos todos co ánimo de descansar nas camas por aquela noite. Coma sempre, subimos xuntos os da barriada darriba; Licesio, Agustín, Eloy e un servidor de ustedes, que tamén coma sempre, facíamos plantón diante da casa do ti Dario, que por aquelas horas tiña sintonizada a radio nunha emisora estranxeira, que emitía música orquestal, que facia que os pés se eleveran por enriba do planeta co ánimo de bailar, ainda que non era o nos forte, salvo o Agustín que debecia sempre por bailar.
O dia seguinte, despois de pasar polas Cegudas, Caboco do Lombeirón, As Latas, cheguemos as viñas, nas que ainda habia un que outro pampano, follas mais ben de color roxo que verde, inda tivemos a oportunidade de catar uns melóns que algunha alma caritativa sementera por alí.
A cazata foi pequena, volvimos para o pueblo polo Poulo dos Mexacans, donde nos atopemos co Céfiro e o Teófilo que sempre andaban xuntos de caza. ¡Claro!, tiñan o costume de levar, aparte da merenda, un o viño e o outro o termo do café. Esto último era o que mais eu le envaxaba.
Por mor de unhas perdices, acabemos na Portela das Teixugueiras, donde sentémos a fumar un cigarro, que mentras o liábamos podíamos escoitar o famos “Pikú” de Hermisende que berraba a todo berrar, e gracias o vento do leste escoitabamolo perfectamente. Soaba naqueles intres o pasodoble “mi jaca”, o que fixo que mentras durou, estiveramos completamente caladiños escoitando.
Desde alí mesmo vímos unha parella acercandose o riu, e perdimolos de vista durante unha media hora. Cando saíron das salgueiras cada un liscou por un lado diferente, o que levou o Céfiro a referirnos unha anécdota, que nunha ocasión le sucedera a él.
Estaba él no Salgueiral nunha ocasíon, e de pronto, xusto enfrente, do outro lado do Tuela, albiscou tamén unha parella, practicando o deporte mais vello do mundo, o que agora os cursis chaman “hacer el amor”, cando daquela nós tíñamosle un feixe de nomes, tales como votar unha cana o aire, afoscallar, votar un casquete, etc. Ainda que o que mais nos gustaba era, porse nela, ou simplemente foder.
Según o meu amigo Céfiro, o exercicio decidiron facelo de pé, apoiados nun negrillo daqueles grandes que habia nos prados. O problema veu cando a moza, que estaba de costas ó negrillo, se deu conta de que él os estaba a mirar. Enton sen consideración de ningunha clase, deulle un empurrón o mozo e liscou. Podedes imaxinar a ridicula postura do mozo.
¡Buff, tempiños!.

NON É O MESMO ARRIBA OU ABAIXO

Nestes días ando lendo un libriño editado en Edicions Xerais de Galicia alá polo ano oitenta e tantos, cando eu formaba parte desta editorial.
O libriño en cuestión ten o tíduo de Homes Tras da Corda, do escritor Carlos Reigosa.
Cando falo de libriño, quero decir que é pequeno, e leese caseque dun tirón. Son varias histórias que el pon na súa terra tras dos lombeiros que algúns chaman O Cordal, ainda que él chamalle A Corda.
É unha pena que Reigosa non puxera as súas histórias en Val dos Marcos, pois a medida que ia lendo unha delas cada vez me acordaba mais da nosa terra, e dunha bonita leria que le escoitei a alguén. Agora non recordo quen era o que a contaba.
A narración de Reigosa conta aqueles dimes e diretes das aldeas de mediados do século pasado, donde radio macuto estaba a orden do día.
Un home daqueles detras da corda non se cansaba de negar que o fillo que iba a ter unha muller que estaba preñada, non podia ser del, pois según decia as mulleres non estaban preñadas dezaoito meses.
O run-run correu pola aldea, e un día chegou as orellas da súa muller, que o esperaba en xarras no alto da escaleira con cara de poucos amigos e mas intencións.
Cuando lle dixo que porqué le fixera un fillo a aquela muller, el volveu rir e decir que aquelo era imposible.-Mira,-dixolle a muller- ti sabes que todos os teus fillos saen identicos a ti e con toda a túa impronta, fuciño, naris, orellas.. xa sabes que te clavan. No teñas medo muller-respostou él- todo o que se dí é imposible.
Foi neste tranco donde eu me acordei da hitória que agora os conto.
Nun pobo daqueles arraianos portuguese, tamén tras dunha serra como a da Aligueira, unha nai sempre aconsellaba a súa filla que tivera coidado cos homes, pois despois de porse enriba das mulleres deixaban-nas preñadas e logo olvidaban-na e si te vin non me acordo.
Mira filla-decialle- nunca te poñas debaixo dun home, pois deixante preñada e logo tes que ti arreglarte sola coa “criança”.
A rapaza matinaba sempre na recomendación da mai, e intentaba levar a cabo e facerlle caso ó que decia.
Botouse un “namoro”, e pasado un certo tempo de namoramento, cando xa era público o romance, un día chegou toda fachendosa a casa, e coas meixellas moi sonrosadas dandolle un bica a nai díxolle:
¡Mamá, hoxe deixei o meu namoro preñado, pois punxeme eu enriba del!
O conto de Reigosa ten outro fin; Cando a muller pariu, efectivamente, a criatura era clavadiña o home que decian que era o pai. Este era un home crente e dixo que si Deus o dispuxera así, que él aceptaba a vontade Divina.
Cando morreu, deixou testado que a aquel fillo correspondiale uns cantos miles de reás, cousa que no lle gustou demasiado o seu fillo único, que non se atreveu a descubrir a súa paternidade, no caso aposto o pai.

O PESCADOR CAZADO

Faltaban poucas horas para a chegada do Nadal.
O día antes do vintecatro, púxose xeitosiño para armar as manxoeiras. Unha nebliña, non excesivamente espesa, un tempo agarimoso, cunha temperatura arredor dos quince graos.
Todolos afeccionados que daquela adoitaban pillar as bácoras daquel xeito, sabian que deixando os aparellos durmindo no Tuela, unha noite daquelas, sé se mantiña o tempo igual pola noite, a mañá seguinte había boa colleita de “camelas”.
Cando estábamos almorzando, e esculcando o tempo, meu pai dixo: Vai quedarse unha noite de manxoeiras moi boa. Deberíamos intentar coller algunha trutiña para estas festas. Si viñeras conmigo a axudarme........., seguro que collíamos algo.
Así foi, collimos catro manxoeiras, e para disimular eu collín a escopeta e diriximosnos hacia Penascada.
Deixemos dúas manxoeira nas vicadas da preseira, e outras dúas no rigueiro de Velois. Unha na desembocadura e outra casi debaixo do pontón.
Volvimos para casa pola barriada de abaixo, dreitos o “Caxera”, a botar a partida.
O día seguinte, antes de ir a buscar as manxoeiras, Pepe tivo un pequeno entretenimento co que non contábamos, e cando marchemos a buscar o hipotético botín, xa era un chisco tarde.
Cando ibamos na Lavandeira, vimos que na Ladeira iba un troiteiro, tamén a buscar algo.
Meu pai dixo: Ten so dúas manxoeiras, que le dei eu, mais seguro que onte nos viu e levantanos as nosas como hai Deus. Imos facer unha cousa; tu baixa a Veiguiña e sube por Barxadebois hasta Penascada. Por alí escondeste hasta que él suba. Eu vou polo carreirón hasta facerme o encontradizo con él. Seguro que se le da tempo esconde o botín, e dirá que ven de tapar a auga. Eu entreteñoo e mentras ti colles as manxoeiras.
Acaeceu tal como dixo o Pepe, eu cheguei a Penascada cando o interfecto saia do rigueiro de Velois polo carreiron do Pisón, xusto cuando o noso amigo ia á mitai da ladeira de Penascada, apareceu mei pai na outra punta. O vélo o home deitou o saco nunha urz, e continuou, hasta donde estaba meu pai que se facia o remolón arriba.
Entonces cando xa non me podia ver fun lixeiro e medio agachado, hasta donde deixera o saco, o que collín sen mais e marchei a carreira, de novo a Penascada, donde econdín o botín e fun ver as manxoeiras das vicadas, que por certo alí estaban con tres ou catro trutas cada unha.
Collín todo e lisquei hasta o muiño D’abaixo donde quedera co Xefe.
Cuando chegou, escarallábase de risa, pois o asunto fora tal como el o dixera, o parecer o noso colega viña de tapar a auga de Velois, según se explicou.
Cando abrimolo saco, dentro estaban as dúa manxoeiras nosas, mais outras dúas. Entre as catro tiñan dezaseis trutas cuarteronas.
Cuando cheguemos a casa, despois de comentar o asunto, meu pai decidiu que habia que devolverle as manxoeiras o seu dono. Meteunas no saco xunto con catro trutas de bon tamaño, e mandoume levarlas a casa o contrincante.
Cando las levei xa era noite, chamei a porta saiu a muller que o verme chamou polo home. Deille o saco, decindole: teña, atopemos esto e meu pai dixo que eran de vostede.
Ho home colleu o saco e as manxoeiras, mirou as trutas e mirando pra min dixo:
¡ Ah, pícaros, como ma xoguesteis ¡
Eu fixenme o tonto e lisquei pro café, correndo porque non aturaba a risa.

MI AMIGO "SANTI"

Uno, en su deambular por la vida, siguiendo los avatares de la misma, ya casi ha visto, oído y se ha encontrado en casi todo tipo de situaciones; buenas, malas, y, ni una cosa ni otra.
Uno, ha conocido mucha gente. Gente que en un momento determinado ha formado parte del quehacer cotidiano propio, pero que con el transcurrir del tiempo es gente que no ha dejado huella, se han olvidado, o la memoria ha querido olvidarlos.
Lo que me ha acontecido hoy, día veintisiete de Julio de dos mil nueve, será u recuerdo que creo no olvidaré nunca, y del cual me siento muy halagado.
Veréis: Hace un “futimen” de años que voy a un gimnasio, por aquello de mantener a raya “el bandullo”, cosa que no siempre consigo. En este gimnasio, hace ya unos cuantos años conocí a “Santi”.
Siempre que coincidíamos hablábamos, yo le incitaba a hablar en gallego, también le daba la murga con el ejercicio, diciéndole que era vago, que sudaba poco, ya sabéis cosas que se dicen con ánimo jocoso, pero sin querer molestar.
Hacía ya u par de años que le había perdido la pista a ni amigo “Santi”. Pregunté por él en la recepción y me dijeron que se había dado de baja. Comentando con otros grandes atletas de la tercera edad, que lo conocían, también lo echaban de menos pero nadie sabía nada de él.
Hoy, cuando salía del gimnasio como de costumbre, iba hacia el lugar donde había aparcado el coche, para volver a casa, al pasar por la calle Arenal, en una parada de autobús, con bastante gente esperando, vi alzarse dos brazos con un cuerpo detrás, que parecía que me estaban indicando una pista de aterrizaje.
Con sorpresa y asombro des cubrí a mi amigo “Santi”. Él era el dueño de aquellos brazos y aquel cuerpo delgadito, que se precipitó hacia mi dándome un fuerte abrazo, al que yo correspondí, con cierto miedo de “escochalo”, pués nos os he dicho que mi amigo es muy frágil desde que tuvo un accidente de motocicleta que le postró mas de un año en cama, siempre en coma, y con una recuperación lenta, muy lenta.
Santi tiene ahora alrededor de treinta años, de los cuales unos seis o siete, se los llevó el accidente.
Después de varias operaciones, de trabajar con Fisioterapeutas, con Logopedas, y de deseos de abandonar todo, ahora parece que, ha encarrilado su nueva manera de vivir.
Está terminando unos estudios interrumpidos, está contento en un nuevo gimnasio donde los monitores le ayudan, en definitiva, ya es menos pesimista que cuando le conocí y le picaba para que trabajase el cuerpo y la mente.
Me dió cuatro abrazos, me besó en la mejilla, y con lágrimas en los ojos, me dijo:
“Estoy yendo a todo tipo de recuperaciones para superar mi autoestima y mis depresiones. Creo que hoy, el haberme encontrado contigo, ha valido por más de un año de trabajo.”
Yo solo puedo decirle a Santi:Yo soy el que debe estar agradecido, por ser un poco útil, pués creo que puedo decir, que, la vida tiene sentido también fuera de la familia y de los más allegados.
UN ABRAZO MUY FUERTE, SANTI.

ERE NO MUNDO DO PIÑEIRO

Foi na época na que se apoderera de min un imsomnio que non me deixaba pechar ollo.
Naquela noite estival, habia una lúa desas grandes coma rodas de carro, o que facia que co calor daqueles días, me entreran ganas de darme un paseo polos montes.
Pertrechado con unha cámara de fotografiar, unha boa linterna, e unha caxata de rebolo restre, marchei sen rumbo definido polo camiño da Mallada. Continuei pola beira do Tuela, e quero non quero, cando me dei conta estaba en Cancelada.
Acerqueime a casa que durante un tempo fora o fogar do Modesto, coñecido como o de Cancelada. A casa está asentada xusto ó lado do que fora un asentamento Templario, e moi cerca dun castro habitado uns cinco mil anos atrás.
Decidin subir ós restos do castro, a sentarme e intentar sacar algunha fotografía, dun pequeno petroglifo que alí hai. Todos sabedes que este tipo de manifestacións rupestres, distinguense mellor de noite, con luz de linterna que incida de forma oblícua sobre o grabado fai que se observen mellor todo-los detalles do mesmo.
Cuando estaba preparando todo, cámara, linterna e trípode, de sútaque apareceu o meu carón unha pantasma con todas as da lei.
Era unha especie de saba blanca, que tiña unha capucha donde se supuña que estaba unha cabeza. O raro era que aquela cousa prácticamente levitaba, non tiña pés, e debaixo da carapucha so se vian uns ollos tristiños e un pouco nostálxicos.
A pantasma era moi educada, pois nada mais acercarse, deume as boas noites e desexoume paz e saúde, e sen esperar a máis deixouse arrebuxar enriba dun dos petroglifos, parecia que apoiaba a caluga nas mans, se non fora porque nin tiña mans nin se vian mais que os ollos.
Pregunteille que le pasaba, pois tiña entendido que as pantasmas disfrutaban asustando e arrepiando a xente, e polo visto nin o tentou conmigo.
¡Aiii, amigo, ahí está o problema!. ¡Despois de mais de catro mil anos por estes montes arrepiando as xentes de todo o Val do Tuela, hasta case Peso da Regúa, agora teño que buscar novos horizontes!. Aiqui xa non pinto nada.
Deume unha enorme pena a maneira como o decia, e fixen ademán de acercarme a él co ánimo de darlle algo de azos, mais retirouse e dixome que non podia acercarme mais a él, pois ainda que o vira así so era un desgracido espiritu, que inda tiña condena para mil anos mais, asutando xentes crédulas e sinxelas.
Agora, continuou a pantasma, xa non se asusta naide, e maís, as veces son eles os que casi nos asustan a nos, coa cantidade de tonterías que vive a xente hoxe en día.
O maior problema que teño, é, que non sei donde ir. Xa naide cree en nada, non creen nos santos, nin nas virxes, ¿Como van a creer en nos?.
Xa non causa efecto, ni o ruido de cadeas arrastradas , nin ósos chirriando uns contra outros, e os alaridos lúgubres, imítanno mellor moitos dos cantantes actuais polo que os nosos xa naide lle fai caso.
Creo que tentarei inventar algo relacionado co negocio bancario, pois ainda que así de repente non asuste moito, pasado un pouco de tempo a moita xente danlle soponcios terribles. Veise que inda non se aficeron ós sustos que les dan estas pantasmas modernas. Nos polo menos non tocamos a naide e só os asustamos.
A pantasma marchou cara a Caleira voando por enriba do Tuela, e eu xa entre o alborar, volvin para Val dos Marcos.

DISQUE.....DICEN....DIGO.

Dícese..... dicen.....disque se decía. Entre dimes e diretes pasaban as xeiras das xentes de Val dos Marcos.
Xa as follas dos almanaques foran reemplazadas, igual que os calendários varias veces, desde o día en que soterreran a un veciño do “pueblo”, chamdo”ti” Germán.
Nunca fúi quen de enterarme, do porqué daquela lenda que xurdíu despois do seu pasamento.
Coido que aquel home era de unha familia na que xa case por tradición abundaban os cregos, é xa se sabe que a maioria deles son bastante descreidos, é este seu descreimento facía que as almas xinxelas o fin fixesen das súas.
Dicen....dícese....disque decian que, unha vez morto, o espiritu daquel home collera o costume de vestirse de pantasma de cando en vez, e dedicábase a espantar ó personal é meterles no corpo uns calotes de morte.
Entre outras aparicións, disque...dícese....decían que nunha ocasión, collérale gusto a aparecerselle o “ti Carlos, que tamén tiña na súa familia mais de unha sotana, das vellas é das mais novas.
O caso parece ser que, unha vez que o “ti” Carlos, saíu a canada do Salgueiro de noite, seguramente a “tirar o pantalón”, cando volveu a entrar na casa, ia albo, cos pelos de punta, e sen fala. Cando recuperou esta última, deu conta do seu encontro coa pantasma do difunto.
Os rapaces, é os non tan rapaces, tremian polas noites e tamén a pleno sol, si se atopaban de vaqueiros, sobre todo naqueles lugares maís aillados e solitários, ós que por culpa de apacentar as vacas tiñan que ir forzosamente.
Un dos sitios donde a “vox populi” referia varias incursións da pantasma do ti Germán Bernaldón era a Gurgoza, sitio mistérioso de seu, e tamén lugar donde os porcos monteses gostaban de reborquillarse nas lamas de negros bulleiros que por alí hai. sobretodo no Navallo. Os mais vellos do lugar falaban dos osos buscadores de mel nos colmeares da Illande.
Tocoulles ir coas vacas a dous rapaces daquela. Un rapaz e unha rapaza os cuales oxe xa teñen netos os dous. Unha vez nos pastizais de Belois e no fondo da Gurgoza, e xa cando as sombras indican que o sol está mais cerca dos yankees, que dos portugueses aconteceu a aparición da pantasma daquel home tan amigo de amolar a nenos e menos nenos.
Saindo da parte alta dos prados, de entre as urces, unha figura informe, ainda que según dixeron despois, era medio redonda, baixou roullando a boa velocidade hasta o rigueiro.
A rapaza, nada mais ver aquelo so puido berrar, ¡ahí vai o “ti” Germán!, ¡Seguro que ven por nós!. Casi a punto de quedar estarricada alí mesmo, o ver que o seu acompañante, como ipnotizado, corría hacia o lugar onde a pantasma se metera no rigueiro.
Xa a punto de perder o sentido,viu que o rapaz volvía prados arriba, perseguido pola pantasma, a que de cando en vez se abalanzaba sobre os talons do mesmo.
Cando o rapaz chegou a caron dela todo fachendoso, amosoulle como era a pantasma: era redonda, tiña, folliñas, e raíces. Era de unha cor verde tirando a blancuzco e mediria case un metro de diámetro.
Disque...dicen....dixéronme que o pobre “ti” Germán convertírase nun fermoso chaguazo.
Menos mal que aquel rapaz non tivo medo, pois senon houbera sido así, ainda a pantasma andaría, polos cabocos de Val dos Marcos.
(Esta história vai dedicada a señora Xon, que ma lembrou)

O GRAN TESOURO DE FONDODEVILA EN HERMISENDE

Falóuse muto do tesouro achado polos Pericas. Eu escutei de todo, sempre, o que despous cheguei a entender, sin gran fundamento.

Vai uns poucos anos, nunha ocasión que o Jesús Perica estaba comendo no Mesón Jabalí, de meu primo Marcelino, sentado na mesma mesa, estabamos nos, é, nun momento determinado, etrou na conversa o asunto do tesouro dos seus avós.

Pregunteille qué sabia él do asunto, e díxome que pouco, só o que escoitera cando era rapaz os vellos da casa.

Según eu entendin, os seus antepasados tiñan, e ainda tein, un prado na parte NO de Hermisende, no lugar que creo que se chama “o Escurrideiro”; no prado referido, había untocón de un castañeiro, do que prácticamente solo quedaban as raíces, o que decidiron arrancar, para limpar a zona.

¡Menos mal que daquela no habia escavadoras nin retros! Para arrancar as raíces do vello castañairo trobo, fixeron-no todo a base de pico é pala.

Cando xa case o tiñan escavado, e xa se movía o tocón, deronse conta de que entre as raices, e no medio da parte troba, habia una ola cuberta cunha louxa. Enonces puxeron cudado en no estragar o achádego, e cuando o poideron sacar resultou que case estaba cheo de unha pedriñas, algo raras.

O meu amigo Perica, non sabia exactamente o que habia dentro, mais o parecer, alguén da familia douse conta de que podian ter un valor importante.

Puxéronse en contacto con uns “ourebes” de Bragança, que viñeron ver aquelo, e sen mais ofreceronle unha cantidade bastante importante de diñeiro por todo.

Jesús tampouco soupo, ou non quixo, decirme a cantidade, mais na comarca correuse a voz de que le deran mais de un millón de pesetas. Hai que ter en conta de que estamos a falar dos primeiros anos do seculo pasado. Un millón, daquela facía millonario , no mais amplo termo da palabra, a quén o tiña. So téndeis que pensar que os xornais de un bó especialista, daquela gañaba un xornal de menos de cinco pesetas/día. Habia que traballar douscentos mil días para conseguilo.

Se non me falla a memoria, quen comprou aquelo, foron uns “ourebes” chamados os Toureiros, con residencia en Bragança.

Xaestiven varias veces nesta fermosa cidade portuguesa, e nunca atopei ese nome por ningures. O dia que o atope, abofé que entrarei a inquerir algo.

Aproveitando, que se fala de Bragança, querovos recomendar, se ides por alí, non perdais a ocasión de visitar a “domus” romana que hai no castelo, é unha maravilla de conservación. Tamén vos recomendo buscar un viño da denominación de orixen Tras os Montes, se pode de ser que leve uva trincadeira mellor, é xa veredes que bos viñoas hai na zona.

ENCETANDO NOVO BLOG

Como parece que no antergo blog, que tiña xa non podo publicar, e o mais grave é que ninguén me deu explicacións, hoxe inicio unha nova andadura.
A ver se hai mellor sorte.
Poblicarei algo esta tarde.