¡NIEVE! ¿CRISIS?

 

Nieve, ¡Grande! na serra de Lubián

  

 Nive y crisis. ¿Cuál es mas fuerte?

 Lo de la crisis, al final nos lo vamos a creer todos. Yo conozco unos cuantos pájaros aquí por Vigo, que siempre vivieron bien y ahora ahorran mucho más, pués han hecho ERES, con los que han reducido las plantillas un 50 % y obligan al otro 50 % a trabajar lo que sus compañeros no cobran y ellos tampoco.

 También es cierto que tengo amigos con pequeñas empresas, con un par de trabajadores que tiran como pueden a pesar de que la banca cada vez les pone mas trabas. Esa coña del ICO, es una puñetera MENTIRA.  Si algún político quiere saber algo, que se ponga en contacto conmigo y se lo cuento.

 Con lo de la nieve sucede lo mismo. Parece que es la primera vez que nieva. Desde que tengo uso de razón, o mejor desde que la razón la uso poco, siempre ha nevado y esto solo es un aperitivo.

 Aquellos años del “parte” también nevaba y recuerdo, cuando escuchando el famoso parte se esperaba la hora del tiempo, siempre se le preguntaba al ti Xoao que tiempo habían dado para el día siguiente, el decía: ¡Bo, tempo probable!. O cuando mi vecino o ti Darío decía que las portillas del Padornelo y la Canda estaban cerradas con cadenas.

 S queréis, también os hablo de la época en que fui a la “mili”. Un mes de Febrero de hace medio siglo, y para mas INRI, en Jaca. Desde la estación del tren hasta el cuartel fuimos en trineo, pero sin perros.

 Alguna noche también recuerdo en la estación de Puebla de Sanabria, después de bajarme de aquellos trenes que venían de Medina del Campo, y después de esperar hasta el medio día siguiente sin poder movernos de la estación. Gracia a aquellas personas que llenaban de leña las grandes estufas .

 Hoy me voy a Sanabria, espero no tener problemas, también no tener que usar las cadenas, pués a lo mejor no soy capaz de ponerlas.

 ¡Iré a Val dos Marcos, iré a Puebla a buscar esos manzanos en vías de extinción, plantaré vides, arreglaré algún castaño, sin miedo a la nieve, es consustancial a esta estación del año!.

 Lo único que siento es que no habrá ya “matanza”. ¡Peste de tiempos!

A CAZA POLA XEABRA É ASÍ,.... AS VECES

                        Foto, so pra dar envidia.

Erguinme as nove da mañá. Debia facer unha pouca leña, prender a cociña e facer café.

 Cando baixei a cociña, e abrin a porta para ir a aira ó sequeiro a rachar uns cachos de carballo, deime de bruces cunha xeada, que no primeiro momento pensei que era unha nevada. Despous de rachar a leña, facer lume e por auga a ferver para o café, acerqueime ó coche, e o termómetro tiña un -5º, que invitaba a volver a cama e deixarse estar alí todo o dia.

 Un home é un home, pensei, e de tiús con frio nunca se falou nada. Acabei o xexún, metín a merenda no morral, sen olvidarme dun termo de café ben quentiño, e despous de recoller as cadelas na casa de meu primo, iniciei o dia cinegético número catro desta tempada..

 Subin por Trasil pola beira do despósito da auga, hacia o Carballal, pois tiña a intuición de que por alí tiñan que estar as perdices.

 Antes de chegar o  Carballal polo camiño da auga, as cadelas metéronse na parte de abaixo do camiño e fixeron subir ó camiño a dúascorzas preciosas. Instintivamene púxen a escopeta a cara, e casi o mesmo tempo baixeina. Eran dúas femias preciosas, seguramente nai e filla. Chamei polas cadelas, e non deixei que seguiran detrás delas.

 Subí o Castro do Facho, lugar querencioso das perdices, mais de novo as cadelas botéron da caboca da Lama de Acevro outra corza. Ësta era grande e xa vella, mais eso non le quitaba fermosura. Subiu polo Ladeairo arriba, ensinandome o rosetón blanco da súa traseira cada vez que daba un brinco.

 Crucei as leiras dos Colmeares, onde de novo sairon, esta vez  tres corzas, que do susto que tiñan, en menos de un minuto trespuxeron na purtela das Carbuizas.

 Crucei desde as leiras da Cruz de Pedra as do Coballón. O pasar por aquel monte que agora se adueñou do lugar,  por precaución, paseile o seguro a escopeta, por si era o caso.

 O chegar a Estante, no que é coñecido como a leira dos Froles, entrou a cadela pequena nas xestas, e eu xa mas prometia felices, pois é terra de coellos. Engatei os restos da parede da leira mirando as andanzas da cadela, esperando que ó lapé asomera os fuciños. Cando estaba nesas xusto por debaixo de min, levantéronse unha decena de perdices.Na miña mente xa tiña dúas no morral, mais cando fún a disparar, ¡Oh carballo!, a escopeta seguia no seguro. Cando lo saquei, a perdiz mais cercana a min xa estaba casi no Penedo Mourón.

 Xa eran as dúas da trade, tiña fame, e alí mesmo, nunha carqueixa asei uns chourizos, e un cacho de xamón con algo de gordo. Aquelo estaba de rechupete, xunto con un traguiño de Albariño que levaba, deime un banquete daqueles de antes. Rematouno casi medio termo de café, que por certo estaba inda queimando.

 Despous baixei pola Cabeza das Fontes hasta os prados do Carruceiro, donde volvi a ver un par de corzas, crucei no Poulo dos Mexacais hacia o Bedulo. Cando estaba no prado do meu amigo Eloy (qepd), do que queda do prado do ti Dario, saíron seis corzas mais que lisqueron polas Cegudas camiño do Lombeirón.

 Tomei a decisión de regresar a casa, pois eu aquel día saira as perdices, e o parecer, por alí xa solo quedan corzos e porcos monteses dos que falaremos noutra ocasión.

 Cando chegueir a casa, a Angela e mais eu metímonos o corpo unas fabas guisadas con lepiotas e boletus edulis, que xunto co calor que habia na casa, fixeron que non saíramos dali hasta a hora de olver a Vigo.

 Por certo, pesia  xeada, inda hai mazás por trasil. Un pouco xeadas eso sí.

CONTO PARA LEO O NENO QUE XA DEBUXA BEN

                         A gatiña que dormia coa Linda.

 Habia unha vez, nun lugar da Raia seca chamado Val dos Marcos, unha cadela de raza “palleiro”.

 Os cans de raza palleiro son aqueles que ninguén quere porque non teñen “pedigri”, e decir que son de casta baixa, nin ricos nin bonitos, só son cans.

 Aquela cadela tiña uns donos os que qeria moito, pois recollerana cando era pequerrechiña, coiderana e deranle moito cariño e agarimo.

 A cadeliña deitábase no cimo da escaleira, para defender a porta, que non entrera ninguén sen permiso. Ia  e viña cos nenos a escola, defendiaos de outros cans malosos, vollvia a casa a defender a escaleira e acopañaba a dona a fonte a por auga, ó dono acompañabao a pallarega cando ia por comidapara as vaquiñas, e así todo o dia.

 Pola noite dormia nun cesto xunto coa gatiña, e cun porco pisco que se quedera orfo de pequeniño.

 Unha vez foi cos donos o monte, ian por leña para a cociña. Corteron a leña coa machada, meterona no carro e volteron para a casa.

 Cuando chegueron a casa e cando xa era noite, os donos deronse conta que a cadeliña, que se chamaba “Linda”, non estaba.

Busquerona por todo o pobo, mais non apareceu, e o peor foi que ninguén deu razón de habela ollado.

 Pasaron tres dias e a Linda non apareceo pola casa. Penseron no peor, seguramente o dia que foran a leña, nun descuido, apareceu o lobo e “papouna”.

 Os nenos choreron, e os grandes tiveron pena.

 No terceiro dia,cando outro home ia o monte a por leña, os donos de Linda, dixérole que, se facia o favor, les trouxera a machada e un chaqueto, que se les olvidera alá.

 Pola noite cando chegou, o segundo leñador, a o pobo, foi a casa dos donos de Linda e díxoles :

-         Non vos pude traer a machada e o chaqueto, pois estaba a Linda a guardalos, e non me deixou nin acercarme.

 Aquela mesma noite o amo da Linda foi buscala, trouxoa para a casa, e os nenos fiqueron tan ledos, que aquela noitiña non durmiron

 A Linda foi a reina da casa toda a noite.

A SAÚDE TAMÉN MATA

  Eu era un invitado naquela casa. Estivera comendo nun amplo comedor, daqueles de antes, con mesa longa e bancos corridos, con respaldo a media altura,que xa tiña cor negra acastañada, tanto pola mugre como polo uso.

 Eramos varios a comer, o que mais recordo era que habia tres curas tamén daqueles de antes, con sotanas lustrosas e ben engrasdas.Estábamos na casa dun deles.

 A comida debia ser polas festas paronais do lugar. Tamén estaba o médico, o alcalde e o mestre. E decir estaban alí todalas forzas vivas, agas eu, que era un invitado do patrón da casa.

 Cando nos sentémos a comer, nunha das cabeceiras sentouse un individuo bastante peculiar. Falaba castelán, era lixeiramente amaneirado, atlético e dun aspecto algo esquelético, con dedos sarmentosos e cunha mirada desas que nunca te miran directamente. Cando falan contigo ollan para a parte de atrás túa, por enriba de ti.

 Nesas festas, adoitase tirar a casa pola xanela, esta non era a excepción. Habia comida abondosa e do mellorciño que se podia pedir. Xa de principio, chamoume a atención que diante do home sarmentoso habia unha xerra de cristal que brilaba chea de auga cristalina, e o lado da mesma un copo tamén de cristal. Debía ser cristal da Real Fabrica de “La Granja” da provincia de Segovia.

 Durante a comida, aquel home non comeo ningunha cousa da que comimos nos. Mentras nos comimos algo de marisco, un bon cocido e unhas boas chuletas de boi, el comeo uns consomés e pouco mais.

 Nun momento en que mirei para o comensal da miña beira,díxome que era un home moi preocupado pola súa saúde, non comia de todo, solo aquelo que consideraba que era bo para a conservación do seu corpo, so bebia auga mineral, e podiase decir que a súa dieta caseque era vexetariana.

 Acabémola comida, bastante tarde por certo, e fúmos a cantina a continuar coa festa. Alí cada quén pediu xunto co café aquelo que mais le apetecia. Augardente, licorcafé, cognac, etc., agás o home sarmentoso que o parecer fixo unha excepción e tomou unha infusión de manzanilla.

 Entre partida e partida todos nos pasemos un chisco, a fin de contas era a festa do patrón e aquelo non acabaria hasta o seguinte dia. Todos paguemos unha ronda, a última non se tomou: era a do Sarmentoso. Eu cheguei a pensar que aquel fulano no comia nin bebia so por aforrar.

 Non era así, según o alcalde. Era un home preocupado pola saude, e sempre criticaba a aqueles que comian de todo e facian excesos de cando en vez. Él queria estar san e tiñale un medo horroroso a morte.

 No dia seguinte, cando me erguín, o ir a tomalo xexún, atopeime coa noticia: O HOME SARMENTOSO MORRERA POLA NOITE. O parecer morreo de morte natural, así, sin mais.

 Atopeime co médico que o estivera examinando cando le dixeron que finera, e pregunteille qué le pasera a aquel home, e respondeume:

 ¡MORREU DE UN ENCHENTE DE SAUDE!

CUMBRES E MAIS CUMBRES

                  A Vrxe é tan modesta que nin pazo necesita.

 Hoxe, dia vinte de Noviembre de 2010, tive que ir a Oporto a buscar ó aeroporto o meu fillo. Cousas das lineas de baixo coste.

 Un par de dias antes, saiu na prensa galega, primeiro decindo e alarmando co asunto da nova peaxe, segundo decindo que entrar en Portugal era casi unha tarea imposible por mor da “cumbre da otan”.

 Pois ben, madruguemos, por aquelo dos atrancos e o medo a chegar tarde ó aeroporto.

 Cheguemos a ponte internacional sobre o Miño entre Tui e Valença, e unha vez traspasado o mesmo, efectivamente, habia control.Diante de nos habia catro ou cinco coches, varios axentes portugueses, que o preguntarle onde podia mercar a tarxeta para pasar pola autopista, expliqueronme que, pola autopista o asunto do pago seguia coma sempre: coller cartao no portagem e pagar a saida, con diñeiro ou tarxeta. Para as autovias venden tarxetas nas gasoliñeiras, en coreios e nalgún banco. Total moita ma información e alarmismo por parte da prensa española. A de Madrid tamén dixo tonterias. Co pouco traballo que le costaría a un periodista facer unha pequena viaxe polo norte de Portugal, e logo informar ben, ou esa información tiña outra intención?. Por exemplo ¿darpor saco os portugueses?. Xa deberia ir sendo hora de que miremos os portugueses, tanxiquera como bos veciños, como personas coido que a maioria son mellores ca nós.

 O control foi cousa de un minuto, e o trato dos axentes do mais cordial e amable, tratanndo sempre de facilitar as cousas, sabian das molestias qe nos causaban outras persoas que cando viaxan necesitan molestar a todo quisque.

 Xa cando veu o papa romano, me fixeron controis innecesários. ¡Coño se teñen medo que non se movan das súas casas! Agora con internet e os telefonos pódense facer cumbres, conferencias, e arreglar o mundo se de verdai se quere, sen “joder al prójimo”, ó mellor sumando todos eses gasto e fastos, hoxe aquí, mañá alí, poderiase arreglar o paro a algunha xente que o necesita.

 ¡Xa estáben de gastar o diñeiro, e molestar co que sacan dos impostos, moi impostos!

SIERRA DE LA GAMONEDA

                              La Gamoneda desde o alto dos Poulos

  Por esos extraños caprichos de nuestra mente, hoy mi memoria me ha recordado parte da la historia de una familia, que se hizo muy conocida en el ayuntamiento de Hermisende y aledaños.

   Se había asentado en Hermisende, barrio de Santa María, allá por los años cincuenta y tantos, procedentes de San Justo, si mi memoria no me traiciona.

  El pater familae, era conocido como Manolo “o carnicero”, pues a ese trabajo se dedicaba.

  Era de aquellos carniceros que andaban por las aldeas matando corderos y de pascuas a ramos algún ternero. En este último caso lo compraba él para luego venderlo a los vecinos por los días de las fiestas patronales.

  Con el tiempo se fue asentando en el Valle del Tuela y también llegó a tener un rebaño de cabras y ovejas. No sé si también alguna vaca, creo que sí.

  Como los derivados de la ganadería de la zona eran de calidad reconocida, mas tarde de todo esto, proveía de carne a algunos restaurantes de Puebla.

  El método de transporte consistía en llevar la carne a la carretera general, donde un coche la recogía y la llevaba a su destino.

  En una ocasión, tenia que entregar un pedido de carne, como siempre en Padornelo.El encargado de llevarla hasta la portilla fue su hijo mayor.

 Para abreviar el camino y ganar tiempo, el muchacho se desplazó a través de la Sierra de la Gamoneda, cosa que ya había hecho en otras ocasiones.

 La diferencia con otras veces era que aquel día el tiempo era pésimo y se presumía nieve en lo alto de la sierra.

  Sucedió lo que desgraciadamente podía suceder:El chaval no llegó al punto de entrega ni regresó a su casa. Se dio la alarma, fueron a buscarlo y regresaron con su cadáver.

  Su madre se trastornó y le siguió al poco tiempo, un hermano acabó con problemas,y el padre supongo que también.

  De esto hace mas de treinta años. Las necesidades y vida, por nuestra tierra de Sanabria, siempre fueron muy duras para sus habitantes.

  La Sierra de la Gamoneda, se ha cobrado varias vidas de las que yo tenga constancia. Una de las mas trágicas, inútiles y rencorosas que conozco, fue después de la guerra civil del 36, cuando a un ciudadano de “A Teixeira”, lo llevaron los falangistas, algunos conocidos del mismo, camino de Puebla de Sanabria, a los juzgados, y los miserables que lo llevaban decidieron juzgarlo y condenarlo a muerte e medio de las sierra.

  Con lo preciosa que es la sierra, para caminarla, verla y quererla, cada vez que subo a ellas soy incapaz de estar en ella sin que esos recuerdos vengan a mi mente y me revuelvan las tripas, y al mismo tiempo, pensando en algunos de los sucesos conocidos, me den náuseas.

SGUNDO RAID DE CAZA.

                                                   Arco da Vella en Rañalobos

 Fin de semana no Val do Tuela, concretamente en Val dos Marcos.

 Tal e como xa se via vir, a perdiz, esquiva, amiga e enemiga, mellor dito o eneemigo coido que son eu, por fin tomou a decisión de emigrar. Pediu asilo cinegético pola zona de Tras os Montes. Creo que non parou na Moimenta, pois foi vista por última vez no alto da Coroa, na parte do mais alto, por enriba de Montouto.

 Que non se fie moito, pois os seguidores de Nembrote, en Portugal afinan ben, e os podencos dalí son do mellorciño.

 Nesta vez a meteoroloxia, portouse ben con nos. O domingo amañeceo regulin, e polo dia adiante mellorou hasta a tardiña en que se puxo a chover de novo dando por sentado que xa acabáremos de botar fóra de España a aquela perdiz.

 Noutro orden de cousas direivos que o luns en medio de un chisco de auga-neve, estuve sementando uns allos na Porteliña, e unhas cebolas de inverno.

 Espero que se den ben e que poda facer un bo all-i-oli, para untar algún lepórido na próxima tempada, e enzebolar algún figado de porco montés.

 Cuando volvia para a casa, dediqueime a roubar o meu amugo Loro. Vereis: nunha mazaira que ten o lado da pallarega, o chan estaba astrado de unhas magníficas mazás da clase Golden.

¡Deus meu, canto froito destas caracteísticas se estraga, por non recollelo!

 Xa sabes,Xabier, se notas en falta algunha mazá, non le votes a culpa a ninguén. Terei que indemnizarte, con un grolo de mais daquel brebaxe que estamos a preparar a medias, está tomando unhas boas maneiras e pronto poderemos repartilo.

 Nese fin de semana a neve fixo acto de presencia polo Montemuga, a con bastante mais intensidade na serra de Chaos e Lubián, parece que o inverno vai ser duro, espero que a xente que inverna por alí, teña unha boa provisión de torgos e rachos de carballo, que envoltos coa leña de castañeiro dos que o vento desleixou, e uns bullós quentiños a carón do lume,cun grolo de aguardente, fará que o friu non se cebe demasiado nun.

 O riu Tuela, como decia meu pai, ia de monte a monte, tiña un bon sorbo. Mal ano para as maonxoeiras.

O RETORNO- (RELATO INCRIBLE)

 CAPITULO III AS DUDAS

....... Intentei acercarme a aquela figura, vestida como de pelegrin. Tanto como me acercaba, tanto se distanciaba Era o mesmo que quedarse quieto.

 Finqueime de xeonllos, e cos brazos extentidos, preguei que me deixera acercar. Necesitaba un pouco de acougo, e tal vez aquel ser poderia axudarme, inda que non fora mais que por caridade, unha das tres virtudes teologais, das que unha delas eu xa ia tempo que a perdera; era a fé, e, a esperanza ia polo mesmo camiño.

 Non necesitei  acercarme mais, debeuse de compadecer de min e de súpeto, tiña a aquel ser a meu carón.

-         ¿Quen eres?- preguntei.

-         Eu son tú- respostou o ser.

 Aquela contestación deixome aparvado. Durante un tempo non fun capaz de reacionar, nin de inquirir mais.

-         Si home, sí, eu solo son unha creación da túa imaxinación, son eso que todos vos queredes chamar Deus. En realdade os grandes creadores sodes vos. Claro que tamén sodes os vosos destructores. Esto sin nigunha piedade.

-         ¿Cómo podo chegar a saber a VERDADE de quen son?.

 A imaxe que tiña a meu carón despareceu. Eu non sabia se aquelo fora real ou imaxinário. Unha cousa sí que me quedou clara, aquela situación tiña-a que resolver eu por min mesmo, se axuda.

 Atopeime de novo na haba da Gamoneda. Esta vez nun antigo campamento das obras do ferrocarril. Estaba no campamento de Santa Barbara, pertiño do alto do Padornelo. Era de noite e conseguira resguardarme dunha forte nevada, entrando nun barracón grande, onde, en literas de tres pisos, descansaba a man de obra barata, que os contratistas tiñan o seu cargo para traballar no túnel 19.

 Alí xunto a xente patibularia, habia homes moi maiores, que tiñan pinta amable. Acerqueime a un destes últimos, que me sonriu moi afablemente, e fíxome un sitio no banco no que estaba sentado.

 Acercouse un individuo coa cara cunha cicatriz desde un ollo hasta a gorxa, decindole :

-         Xa está o listo do Mestre, axudando a quen non coñece.

 Ante esta ocorrencia, o meu compañeiro, mirou para min, e con xesto indubitable, deume a entender que non fixera caso.

 Descubrín que por unha das bandas dos catres, estaban xentes forzadas a estar alí; eran presos que non foran nin tanxiquera xulgados, so estaban alí polas súas ideas, e por axudar os seus veciños. Pola outra banda estaban tamén presos, pero neste caso, xente con delitos de roubos e de sangue.

-         Márchexe  o mais axiña que poda, deste lugar, seguramente non sairemos ningún vivo deste sitio.

 O dia seguinte, sain monte a través, camiño das serras, sen rumbo definido, e botando menos aquel cabalo mercado na Gudiña.

 Despous de camiñar todo o día, xa entre lusco e fusco, atopeime nun pequeño val no que habia as ruinas do que parecia que fora unha boa casa. Pensei que seria un bon lugar no que pasar a noite.

 Acerqueime, e descubrín catro paredes que conformaban un rectágulo, con un piso de laxes de cantería,¡ mais sen teito!. Esculcando por todolos cantos, nunha abertura dunha das paredes encontrei unha especie de entrada cunha escaleiras en caracol que se enterraban na terra. Baixei por ela a tentas hasta chegar a unha sala das mesmas dimensións que a parte de arriba, con chan tamén feito de pedras graníticas, cun recinto separado o norte, e con bancos de pedra, tamén, os lados. Entraba un pouco de luz do dia, por unha bufarda que habia xusto na parede do sul.

 Cuando os ollos se  acostumeron a pouca luz, foi que descubrin todo aquelo. Senteime nun banco, pensando que tivera sorte de atopar aquela construción deshabitada. Deiteime enriba dun banco, e cando xa levaba un tempo, sentín un marmurio de auga por debaixo do piso. Ia mirar no recinto que estaba separado por unha parede e unha porta con arco, cuando pola mesma porta que eu entrera, empezeron a baixar uns cabaleiros, con cotas de malla que le chegaban desde a cabeza hasta os xeonllos, enriba levaban unha túnica branca cunha gran cruz roxa no peito e nas costas.

 Quedei quedo no banco, eos cabaleiros non se decateron de que alí estaba. Inicieron un rito arredor dunha pedra que habia no medio do recinto, e canteron nun idioma extrano para min. Levaban fachois de palla acesos, e o acabar lisqueron por outra porta identica a primeira, que estaba na parede contrária…………

CAZA Y TRISTEZA

Este fin de semana iré de nuevo a San Cibrao-Alta Sanabria- he recibido un telegrama de una perdiz diciendo que me echa de menos, pues al parecer el tiempo de caza sin mi presencia no le es grato.

Conmigo se divierte, pues empezamos por la mañana temprano, yo la persigo, ella vuela, yo la sigo persiguiendo y ella volando. Así hasta el anochecer.

 A mi solo me queda aquello del cazador que relataba Castroviejo en la misma situación, aquel cazador decía : “matar non te matarei, pero voute votar fóra de España”.

 El año pasado por una de las zonas que suelo hacer mis correrías cinegéticas, hice unas fotografías, bastante tristes y demasiado elocuentes de lo que está pasando, por culpa de los incendios. Que sirva como protesta y sobre todo para ver si de una vez por todas se erradica esa plaga llamada incendios.

 Hasta la próxima semana.

ESTAMOS POLO SAN MARTIÑO

 Onte fun a matanza do meu tiu Marcelino. É a primeira matanzado ano, e é por eso que vola quero contar, aparte de que é unha ledicia para nos os rapaces.

 Pola mañanciña, bastante cedo, empeceron a chegra os homes a casa do tiu a tomar a “parva” ou “matar o bicho”. Cortanse unhas rebanadas de pan de centeo, e torranse no lume, e vanse comendo a mesmo tempo que se botan uns grolos de augardente nova, feita co bagacio das uvas do mesmo ano.

 Ona vez que se tomou a “parva”, baixamos todos o curral, ode xa esta o banco posto para matar os porcos, neste caso o porco pous o tiu solo tiñs un.

 O porco xa desconfiaba algo, supoño que seria por ver a xente forasteira, o caso e que non queria deixarse coller, hasta que foi agarrado polas orellas por dous homes e os rapaces a veces deixan-nos collelo polo rabo.

 Berraba como unha boa fera e no queria deixarse deitar no banco. Os homes eran mutos mais e o fin deiteron-no. Agarrado polas patas as orellas e o fuciño, o pobriño non tivo mais remedio que renderse. Entonces o Céfiro, que é un esperto matachin, meteule o coitelo pola gorxa hasta que se desangrou. Cando le cravou o ferro, o son dos beros cambiou ben, xa era de lamento.

 Unha vez morto, deiterono nunha padiolas, e dediquemonos a chamuscalo con fachois de palla por un lado e polo outro, procurando non deixarle ningun pelo. Despous de chamuscalo lavemolo. Botandole auga e frotando con uns callaos de canteria, hasta deixalo limpiño e branco, tamén o final pasemosle un coitelo como se quixéramos afeitar.

 Unha vez acabado esto, o Céfiro, fíxole a “tripa do cu”, que era retorcendo unha pallas que le metia polo cú hasta deixar limpo de excrementos ese tramo.

 Unha vez colgado das vigas, na corte, empezaba a tarea mais importante do Céfiro, e xa interviron as mulleres. Primeiro no chao co vicho panza arriba, quitoule a piel da barriga desde as patas de adiante hasta as de atrás. Debaixi desta sacaule o “vallo” unha parte grasenta coa que despous se fai o unto e a continuación colgase de cabeza para abaixo.

 Iniciase en entonces o proceso de sacarle as tripas. Unha vez colgado o matarife rachou a teaz que inda as suxetaba, coido qué é o peritoneo, e empeza a sacar todalas tripas e visceras de dentro do corpo do porco. É entonces cuando empeza o traballo das mulleres, separando as tripas unha de outras para despous ir a lavalas o rigueiro. Cuando a separan tamén sacan a “paxariña”, que nola dan os rapaces para asar, cousa que está moi sabrosa, e tamén sacan as molexas que as comen elas cando volven de lavar as tripas. Antes de ir o rigueiro, xa se come, e un dos pratos favoritos de todos e o figado encebolado do recien morto porco.

 Mentras as mulleres van lavar as tripas os homes van a xogar a partida á casa do Caxera, hasta a hora de cear, cuando xa acabou todo o traballo. Acabase a xornada arredor do lume na lareira, contando cada quén aquello que mais le chamou a atención no ano que está a acabar.

 Outro dia falaremos dos rexois e dos chourizos.

O RETORNO- (RELATO INCRIBLE) - AS DUDAS

 CAPITULO II – AS DUDAS

 Despous da conversa coa Fada da Veiga, iniciei a volta hacia a aldea coa intención de  descansar hasta o dia seguinte.

 Busquei o cabalo, e non foi posible encontralo. Dei unha volta polos arredores do lugar onde quedera a última vez, pero non habia nin rastro do equino. Andaba a procura do animal polo fondo do Litro cuando fun testigo dunha extraordinaria sesión de bon oficio. Do que se realiza desde o principio do mundo, vereis:

 No cauce do que fora o riu Tuela habia un campamento de instrucción militar. Estaban , no que foran prados unha serie de barracons, dos que entraban e saian militares en formación, que se dedicaban a recibir instrucións dos seus superiores.

 De repente nunha bórda do campamento, no medio de una gran matugueira de  sabugueiros, organizouse un balbordo grande, onde sobre todos os berros sobresaian os de unha muller, que insultaba ó que parecia un oficial. Chamábale de todo, e acusábao de ser o causante da morte de fame dos seus fillos pequenos. A carón dos dous habia un militar semidesnudo, tentando vestirse apresuradamente, e polos lados da matugueira liscaban outros ante a  intromisión daquel oficial. Parece que a prostituta tivo unha genial ocorrencia; os militares levaban alí seis meses aillados e decidiu ir a facer negocio. Como ela esperaba, pronto se correu a voz, e a ringleira para practicar un pouquiño con ela cada vez era mais grande, hasta que chamou a atención dos xefes, aquel ir e vir hacia a matugueira.

 Acabou o balbordo cando a muller marchou co oficial hasta a residencia dos mesmos,e a rioula hacia alí solo cambiou nos niformes. O resto clavadiño.

 Deixei aquel lugar, camiñando plo antiguo camiño de Castrelos, hasta chegar o fondo do rigueiro de Belois. Alí co son do batán do pisón tamén estaba unha parella, de home e muller, seguindo o ritmo e tamén proseguindo, ou tentando, que a humanidade non se acabera.

 Acerqueime o regueiro co ánimo de refrescarme, e cando me inclinei para coller a auga entre as duas mans, esta retrocedeu. Pensando que era unha ilusión miña, acerqueime de novo e sucedeu o mesmo, e a auga dando un berro díxome que non me acerquera a ela por todo o que mais quixera. Dixo que non queria que le pasera como ó Tuela, que estaba seco por culpa dos homes, tanto levalo por aiqui e por alí, e logo tentar de modificar as serras, e modificando o medio ambiente, fixeran aquel desastre.

 No que antes era un leito de rio agora era un cascallal onde xa empezaban a crecer as urces, silvas e demais monte que crece onde non queda outro tipo de vida.

 Cando me acerquei as leiras de Mouromorto, vin home montado nun cabalo que parecia querer escapar dunha perella, home e muller, que le falaban en portugués, cousa que non parecia agradarle moito polo que azuzando a besta saiu a lume de carozo, hasta caer nun barranco do que no foi capaz de sair, ni él nin o cabalo. Entereime masi tarde de que era un aspirante a procurador buscando votos. Evidentemente non de castidade.

 Subin pola Ladeira arriba hasta chegar a un sitio onde habia varios homes arrancando louxas da terra. Cheguei a pensar se as louxas tiñan algunha relación co viño, pous solo saian despous de que os homes beberan da tal brebaxe dun pelexo de tres cántaros, que tiñan o lado deles. Aquelo era unha rutina : Trago de viño, louxa fora, trago de viño, louxa fora. Cuando acababa o viño non saian louxas. Estaba clara a relación.

 De súpeto atopeime de novo, na cama do hospital, recordei que entrera nel despous daquela horrorosa explosión na ponte e nas escolas que estabamos a facer. Tamen recordei ver restos humans o meu arredor, e o que mais dor me dou foi que a maioria daqueles restos eran de nenos. Eu tiña unha grande ferida na parte esquerda do ventre, cando vi aquelo desmaieime. Espertei nunha grande explanada de herba verde e tan grande que parecia un oceano de tréboles. Estaba eu alí no medio da nada, solo habia trebol por todolos lados de maneira case infinda.

 O lonxe crei distinguir a figura dun home moi alto, vestido cunha túnica que le chegaba hasta os pés, e cun báculo como os dos pelegrins.

 Pensei que estaba louqueando.

Deica logo, compañeiro!

 Cuando eran novos, namoreron. Coñeceronse nun baile, mellor dito xa secoñecian, naquel baile deronse conta de que ambolos dous existian.

 Sufriron as consecuencias dun namoramento, nunha época, na que o ben visto era que os pais da moza rexeiteran a todo aquel que pensaban que non era o adecuado para a súa filla.

 Paseran anos antes de que puideran casar. Él tiña compromisos co estado que le tocaba vivir, roubéronle casi dous anos da súa liberdade.

 Por fin casaron. Desgraciadamente a época de casados foi cortiña. Pasou moi rápida, ainda que no calendario tiveron que mercar uns cuarenta.

 Chegou un día en que él, olvidouse de respirar. Inda que ela le deu masaxes, non atopou a maneira de facelo respirar de novo.

 Lavouno, afeitouno, púxole a roupa das festas e acomodouno na cama.

 Veleron-no os veciños, receronle, marmuñeron, beberon e lisqueron. Ela nin se enterou, tal como se sentera diante da cama, asi a tiveron que retirar na hora do traslado do corpo.

 Cuando o crego detrás de cuatro homes que sacaban o cadaleito, rezaba os responsos, escoitouse un laio:

 ¡Deica logo, compañeiro!.

 Aquelo foi motivo de leria na aldea, tanto polo deica logo como polo de compañeiro.

 Houbo burlasde todolas cores.

 Naide pensaba que aquel deica logo, non era unha despedida. ¡Era un desexo!

 A Natureza que é sabia, e coñece ben os humans, compadeceuse dela.

 Tres dias mais tarde iniciaba o mesmo camiño.

 ¡Habia que ver a cariña de ledicia que tiña dentro da súa caixiña!

REFLEXIONES DEL CAMINO

 Estos días he estado acompañando a dos peregrinas en el camino de Santiago. Ellas caminaban, yo les hacia de coche escoba y acompañante por las tardes y noche.

 Iniciaron el camino en O Cebreiro, y yo me uní a ellas en Palas de Rei.

 En el último tramo de cada etapa, yo dejaba el coche y “hacia” el camino al revés, es decir parecía que lo desandaba. Esto me dio la ocasión de cruzarme con muchos caminantes. Tengo que decir que eran muchos, sobre todo a la hora en la que yo caminaba.

 Cuando te acercabas a algún caminante que venia en sentido contrario, ya empezaban a sonreír y todos, absolutamente todos decían algo. Era como si todos tuviesen la necesidad de hablar con alguien.

 Tuve la oportunidad de hablar algo con algunos, y creo que todos coincidían en una cosa, no querían llegar a Santiago el día que estaba el Papa.

 Ayer Viernes, llegamos nosotros a Santiago y ya se empezaba a notar lo que iba a ser aquella ciudad el día de hoy. El primer control que sufrí, fue al pié del Monte do Gozo, había tanta guardia civil, que parecía que estaba en un país levantado en armas.

 Otro control a la entrada de Santiago y el vernos obligados a enseñar la documentación, cuando, después de comer, nos dirigíamos a coger el coche para volver a Vigo. No tenia intención de ir a Santiago el Sábado, pero si hubiese sido así, seguro que perdía todas las ganas de volver.

 Uno no es excesivamente creyente (Cuanto Daria por tener la fe del carbonero y no hacerme preguntas, seguro que eso debe ser más fácil), y es por eso que no comprendo demasiado estas manifestaciones de parafernalia y ostentación, sin contar con las molestias causadas a los ciudadanos de Santiago, que según muchos, saldrían de la ciudad el viernes.

 Hable con el encargado de dos restaurantes, y me dijeron que era uno de los peores días de su negocio, y que no tenían esperanza ninguna en que mejorase el día de marras.

 He llegado a la conclusión de que solo merece la pena ese esfuerzo que hacen muchos ciudadanos del mundo, pués vi. de todas las razas, sin necesidad de fastos de ningún tipo, y que creo regresan a sus hogares satisfechos y contentos de haber estado en el camino.

 He hecho la promesa de hacer el camino a Finisterre desde, a lo mejor, el Padornelo, con la única ilusión de caminar y ver el Mar Tenebroso desde el punto mas alto do Facho.

¿CAZA OU PESCA?

 Acabo de chegar de Val dos Marcos. Fun a perseguir perdices acompañado polo meu irmán, a Canaria, a Lúa e a Pipa.Por se algún non se decatou, as tres últimas son as nosas acompañates, nesa penuria que se chama caza. Tal vez deberia decir chamada.

 Non estou moi seguro de si fumos de caza ou de pesca.Tentarei explicalo, pero antes deixademe que vos presente a esas tres damas que nos acompañan sempre sen pedir nada a cambio. So unha miradiña, ou un aloumiño cando fixeron ben o que nos cremos que foi ben. Veredes:

 A Canara, xa é o que se di, un can vello. Xa fai as mellores cousas por ser vella,mais que pola súa nariz, ollos ou forza. E da raza “perdigueiro portugués”, a fixose unha boa cadela de caza, seguindo as instrucción da sua mestra”A Rabota”.

 A Lúa, é unha podenca de pelo liso. Inda non ten os dous anos, e creo que vai ser una fora de serie no seu traballo. É lista,traballadora e aprende rápido. Sigue as instrucción da Canaria. No hai mellor cousa que aprender de quen sabe. Cando alguén enseña empiricamente algo, hai que facerle caso.

 A Pipa, é a de meu irman. Ten maneiras, nariz, e é traballadora.O dia que se dé conta que quen traballa para atopar as perdices é ela, será unha fora de serie. Inda é nova.

 Os dias de caza son: sábado e domingo. Neste fin de semana, coido que collimos mais ben unhas trutas, pois parecia que se esborranqueran as preseiras que almacenan a auga nos nubeiros. ¡Que maneira de chover!.

 Na noite do domingo, o señor Eolo, fixo das súas. Foi unha noite terrible de vento, non deixou folla sobre arbore, e suguramente castaña sobre castañeiro. Non teño noticias de canos caidos nin de desgracias. Loubado sexa Deus.

 Esa noite fun a cama cedo. Durmime pronto, estaba canso de camiñar e furar por debaixo da xestas das Latas e perseguir perdices imaxinárias, desde as Teixugueiras hasta o Lombeirón, a Caboca das Colmeas a Xan Macia e de volta o Bedulo e Teixugueiras. Arredor das catro da noite espertei cun abraiante “maullido” de gatos. Non me deixaba durmir. Hasta que puxen atención. Non eran gatos. Era o vento que maullaba por as pequenas frisgas entre as louxas, que facián que o pasar por elas se queixera. Facianlle dano.

 De caza falaremos outro dia.

 So agradecer a Noemí e Diego a súa comprensión e paciencia. 

 Deixovos unha foto tomada da cascada de Castrelos, que xa empeza a deixarse ver con auga.

O RETORNO( RELATO INCRIBLE)

          CAPITULO I (Continuación)

……. Mentras camiñaba, coido que sen por ben os pés no chao, ia pensando en que desde o día que saí do hospital, as cousas decorrian de xeito pouco comprensible.

 Cheguei ó castro de Trasil seguindo o son daquela gaita. Alí estaba aquel gaiteiro, non era unha gaita, era un punteiro de palleta, e sopraba directamente sobre ela. Despous descubrín que aquela punteira era de urz, furada cun ferro candente con distinto grosor, que era o que le daba aquela tonalidade tan agarimosa. Foi cuando acabaou de tocar e nos puxemos á léria os dous.Tamén dixo que desde tempos que xa nin recordaba él era o encargado de dar a benvida a todo aquel que se acercaba a a Val dos Marcos. Habia quen o escoitaba e quen non.

 Preguntou a razón pola que eu estaba alí, e dixenle que andaba a procura dos meus ancestros e tamén buscando un lugar tranquilo onde fixar definitivamente a morada.

 Dixo que non podia axudarme en nada, mais que, debia buscar pola beira do rio, onde, en tempos, tiña a residencia unha fada. Era a única que podía decirme algo. Levaba, a fada alí, desde antes de que o pobo ó fora.

 Despediuse de min, e cóa súa punteira liscou cara o caboco de Pombariño, que daquela era unha maraña de vidueiras, salgueiros, avelairas xunto con nogueiras...... q ue se fiexeran altísimas buscando un inexiste raio de sol.

 Cando xa ia lonxe, pareceume ver que tiña un corpo extrano, e incluso unhas pequenas orelliñas. Quedei cabilando, pois asemellouseme demasiado a un encantodos bosuqes. Non sei, estaban a suceder cousas non normais. Serian os efectos daquela potente méciña contra os intensos dolores, despous daquel desastre. Recordo que, naquel país o outro lado do charco, habia guerra, tamén foi asolado por un terremoto. Fumos voluntários a reconstruir un poboado, escolas, e unha ponte no medio da aldea xusto o lado das escolas. Cando se ian a inagurar pasou algo que son incapaza de recordar.

 Baixei pobo abaixo camiño da mina da Veiga, lugar no que eu sabia da moradía daquela princesa de mais de dous mil anos de antigüedade, que fora desterrada as Hespérides.

 Aquela princesa, que todos coñecian como a Bruxa da Veiga, solo fora vista unha vez no último século polo ti Alexadre, un home sabio procedente de o Monte Outo.Atopeino durante uns segundos onde a figueira na que queria ser colgado cando deixera de fumar. Con acenos doume a entender que non le tivera medo, pous do contrário non falaria conmigo, él xa aprendera eso.

 Cuando desapareceu, decateime que, no cimo da Faceiriña andaba unha persoa vestida de cura flaxelandose e laiandose porque, decia, sempre fixera o contrário daquelo que le predicaba os seus feligreses. Decia que tiña que falar con todos para que le perdoaran pois do contrário estaría sempre dando voltas hasto fin dos séculos, e eso era demasiado tempo. Inda non atopera a ningún. Detrás del pareceume ver a outro flaxelante, que me pareceu coñecer. Tamén parecia un deses seres que están sempre por enriba dos demais. Coñeciao, seguro, mais no conseguía porle nome nin lugar no espacio.

 Coa ánsia de localizar algo sore os meus antepasados, xa non me decacataba da persistencia da néboa nin de que levaba moito tempo sen ver o sol.

 Tamén tiña a sensación de que estaba metido nun mundo non real. se o pensaba ben, ia moito tempo que non falaba de xeito normal con naide. Tamén estaba a punto de acabárseme  a comida do cabalo. Coido que non era moi importante, pois por calquer sitio él atopaba comida dabondo.Chovia a chuzos, a estrada que chegaba a ponte estaba “agruyerada” e con parches de chapas de ferro.

 Habia na entrada da ponte un camión. Uns homes, mais ben rapaces, estaban-o a cargar, baixo as ordes de un mangallón forte e mal encarado. Nin o ouro que levaba o pescozo e nos dedos, facian que se dulcificara a sua imaxe. Non tiña látigo, non le facía falta. Solo con mirarle a faciana e escoitar a súa voz, facía que a un le entreran ganas de liscar.

 Os operarios estaban apilando no camión toradas de madeira. Puñan-as seguindo as ordes de aquel mangallón con pinta de renegado. Ian facendo unha pirámide depositando os paus o largo da caixa á que rebasaban, pous eran mais longas.

 Ante as insistentes ordes do badulaque, fixeron que a altura da pirámide fose exceriva. Mirando aquelo pensaba no desastre que podia ser, sé se desmoronaba. Tentei decirlo o mandamais  que non me fixo ningún caso.Foi como se non oira nin me vira.

 Algo angustiado, mirei o meu arredor, cando me decatei que o meu lado estaba a Fada da Veiga.

 Mirei para ela de xeito implorante e ela encolleuse de hombros

-         ¿Non podemos facer nada?-dixenle- ¡Vai caer eso e esmagar eses rapaces!

-         ¡Xa pasou, non hai nada que facer!

-         Eu viña falar con vostede, queria preguntarle polos meus ancestros- dixen, xusto no momento no que aquela pirámide se esborrallaba pros lados machacando-os a todos.

-         Pasa todolos días o mesmo- dixo a meiga-estan a pagar unha débeda. Agora teño presa, volve mañá e falamos.

-         ………….

¿QUEN DIXO MEDO?

 Cuando un empiluxo chegado a este mundo empezaba a comprender algo do que os maiores facian e decian, empezaban estes mismos a condicionalo. Coido que, desde pequenos,e de xeito inconsciente nas mentes limpas,os maiores iniciaban unha espécie de lavado de cerebro que mais tarde a propia sociedade acabaria pepetuando.Os primeiros e peores condicionantes eran os medos que, nun caso como propios e noutros como ensinanza, acababan metendo na cabeza dos que iniciaban a andaina pola vida.

 Os primeiros medos, que moitas veces levaba implicita unha ameaza, empezaban nos primeiros anos de vida; se o infante non durmia apelaban ó Rampoño, o Coco ou a Mau Peluda. Tiña sorte se non era ameazado coa corte dos porcos, cousa que le puña a última comida o rapaz, xusto na ponte tragadeira.

 Outra ameaza era deixalo sen comer ou cear, cousa que na maioria dos casos facia dun neno-fera un neno-año. A fame non é moi fodida se non se pensa nela, mais con so pensar en non comer ou cear, xa entra unha gana descomunal.

 Nun estadio maior da vida, xa as ameazas son outras. Cando o individuo é consciente da maneira de vida e vislumbra o que le vai deparar a mesma, a ameaza tamén sube de tono: deixalo no monte para que o coman os lobos, chamar a aquel veciño que ten fama de sacaúntos. Asi e todo o mais “negro” era a ameaza de vendelo ós ciganos cando apareceran polo forno. Corría a voz de que os metián en caldeiras con aceite fervendo e despois comian-nos. ¡Nin que o aceite fora gratis, e os ciganos que viñan o forno, ricos!.

 Despois aquelo subia de nivel, xa cando as ameazas eran coa guarda civil, que según decian levarian o infante o castelo de Puebla de Sanabria, onde quedaria uns dias ou semanas hasta que un señor que se chamaba xuiz o deixera volver a casa. Non so era o pasalo mal nun lugar lóbrego e durmindo no chao, senon os marmurios despous de volta a casa, dos veciños.Esto asustaba muto.

 Neste saco non queremos meter os medos e ameazas que os cregos te endilgaban para cando morreras. Chegar a outra vida xa cun castigo seguro era algo moi temible, por exemplo aquelo de arder constantemente sen nunca acabar, como a silveira de Moisés, era terrorífico. Coido que o sigue a ser. ¡Joder cos vendedores de “futuros”!.

 Mais tarde os poderes públicos (¿ou fácticos?), empezaban a dar a vara coa “mili. Podiante levar a Africa, ou matarte de fame, facerte pasar un monton de tempo nun calabozo e vivir encerrado durante ano e medio nun cuartel, que idealizabas “invivible”.

 Aiqui empezaba xa unha serie de medos institucionalizados de ameazas, que perduran hata oxe. Neste eido que cada quen engada aqueles que le tocou vivir, ou sufrir.

 Exemplos: medo a perder o traballo, medo a morrer na carrtera, medo a que non te den o crédito, medo a que te rouben con impostos, medo a unha guerra, medo..medo..medo..en definitiva medo o medo.

 Agora mesmo, temos unha soberbia ameaza enriba: A CRISE, que nos meaza con deixarnos espido de todo.

 En realidade eu, so teño un medo: TER QUE CORTARLE O GAÑOTE A AQUEL QUE QUEIRA VIVIR DE MIN.

O RETORNO- (RELATO INCRIBLE)

                              

                                      Capitulo I.- A CHEGADA

 Acabo de baixarme do tren na Gudiña. Busco un medio de locomoción para acercarme a Val dos Marcos. Dende o último desastre as carrteras están impracticables amén de que non hai vehiculos motorizados pola escasez do petróleo.

Son uns trinta e tantos kilómetros, e busco a maneira de desplazarme. Na estación amoseronme uns establos nos que o parecer arrendan cabalos. Eso sirveme, para levar o petate e non camiñar demasiado, estaba ben.

 O dono dos establos, un home recio, e bastante receloso de todo, non quixo arrendarme un cabalo. Dixo que ia lonxe, que a zona a que ia era perigosa e o mellor non voltaba coa besta. So aceptou venderma, e porque se fiaba do meu uniforme. Cando devolvera o cabalo daríame o diñeiro da venta e quedariase con aluguer. Non tiña alternativa, aceptei.

 Antes de emprender o camiño, pasei por unha tenda a mercar roupa de paisano, casi non me decataba de que estaba coa roupa de campaña. Estaba moi habituado a levar gorro, e non atopei ningún. Revireile as orelleiras á gorra montañeira do uniforme, tapeile as estrelas e continuei con ela na caluga.

 O arrendador de cabalos, foi honesto, cedeume un bon cabalo. Áxil, novo, forte e intelixente. Afixémonos proto un o outro.

 Recomendoume que fora polo camiño do Tameirón, pasando pola Esculqueira a Chaguazoso dalí a Castromil e xa estaba na aldea dos meus antepasados.

 O pasar por O Tameirón, descansando a sombra de un castañeiro, mentras o cabalo “ramoneaba” algo e bebia auga, senteime a descansar enriba da pedra das ferraduras.Estaba mirando o val polo que discuerre o rio Diabredo, cuando ó fondo, nunhas leiras vin uns labregos cargando un carro de palla de centeo. Os estadullos non se vian pola altura da carrada.

 Quedou o carro alí, mentras os seus cargadores saian da leira. Quedou co carro un neno de uns seis ou sete anos, que se cansou de estar diante das vacas, e liscou tras dun páxaro. Por mor, seguramente das moscas, as vacas escomenzeron a camiñar hacia o monte, como tiñan o carro “aposto”, arrastrerono con ta ma sorte que apinchou. Volveron os grandes dando berros e ameazando o rapaz por deixar as vacas. Entonces chegou o rapaz e botándole unha man o carro, desemborcouno ante o pasmo dos pais. Ante aquelo decidin baixar hasta a leira a preguntar como fora a quelo. Collí o cabalo polas rendas e baixei. Cuando cheguei alí non habia naide, o mais singula era que o que me parecera unha leira, non era mais que un xestarego, na beira do rio.

 Volvi ó camiño e despous de cruzar o rio segui hacia a Esculqueira. Cuando chegueí o pueblo non atopei ningún ser vivo. Aquel pobo esta deserto. As casas parecia que levaban séculos baleiras.

 Seguín o camiño hacia Chaguazoso, pueblo que tamén estaba abandoado.

 Camiño de Castromil, pareceume ver, no castelo de Formigoso, unhas casoupas con colmo de palla polo que saia fume e xentes recollendo castañas e landoas polos arredores. Cuando estaba cerca aquelo deixei de velo. Parecia que aquel día tiña algunha alucinación. Seguramente inda tiña as alucinacións da época na que estuvera convalecente. Aquela explosión casi nos mata a todos. ¡Malditas guerras!

 Unhas veces andando e outras escanchado no cabalo, chegueí a Castromil, ó primeiro Barrio, tamén estaba abandoado igual que o segundo. ¡Vaya!, penseí, todalas Frieiras estan despobladas. ¿Cuánto tempo levaba sen pasar por alí?

 Malditas armas, e malditas guerras. Dixeranme que estuvera casí dous anos en coma, mais seguro que me enganeron.Xa non as tiña todas conmigo, ou estaba vendo visións ou estaba xa louco.

 Traspasei Castromil camiño do Bario de San Cirprián, en Hermisende. Fui polo camiño de Rechouso, pous parecia que daquela era o único que existía. O chegar ós Caldeiros, a néboa era tan mesta que nin o cabalo se atrevia a camiñar, e como xa era tarde empezaba a facer friu. Tomei a decisión de ir hacia abaixo, pous sabia que en Lagoas habia unhas casas usadas para os vaqueiros e encerrar as vacas no inverno. Vaixei a monte través hasta chegar a primeira casa. Estaba bastante ben conservada, tiña unha lareira inda utilazable, habia unha fonte a carón da entrada, e o lado unha corte na que podía meter o cabalo.

 Despous de quitarle os arreos o cabalo metin-no dentro da corte e puxenle unha ración de pienso da que ia provisto desde a Gudiña. Deixei a sela e as correas penduradas, e subin a lareira co meu petate que me acompañaba nos últimos tres meses. Todo o tempo que duraou a travesia hasta Vigo, a miña estancia en Santiago de Compostela, e o camiño hasta aiqui.

 Tomei a determinación de durmir ali mesmo. Fixen lume, cortei unhas xestas para que me fixeran de colchón e despous de comer o contido de unha lata de sardiñas en aceite, deiteime a dormir.

 Estaba a piques de quedarme dormido, cando sentín uns ruidos estranos na porta e unha especie de laios que non pude identificar. Pensei se serían lobos ou algunha alimaña similar. De repente acordei, que o dos cabalos da Gudiña me dixera que a zona era perigosa, sen espicificar que tipo de perigo, e ante aquelo, decidin sacar do petate militar o único que tiña para a miña defensa. Un revolver automático, que o exército tivera a ben adxudicarme, e o que tería que devolver cando todo aquelo acabara.

 Tranquei ben a porta, e quedeime dormido hasta a mañanciña seguinte. Levanteime, fun a corte puxenle a sela o cabalo, e decidín seguir o camiño cara a aldea dos meus antepasados. A néboa continuaba mesta, o camiño estaba casi borrado polas urces, e os ruidos nos arredores eran ameazantes.

 Decidin vestir as roupas de oficial do exercito, e porme o revolver a cinta, cargado, e disposto por si algunha alimaña se atrevia conmigo ou co cabalo. Todo o que levaba visto daba lugar a esto, e por si acaso.

 Cheguei o rouso do Camiño Novo. A néboa non deixaba ver case nada. O camiño estaba cheo de silvas. Os castañeiros estaban secos, e polos arredores non se sentía ren.

 Albisquei o que quedaba da Igrexa, estaba toda derruida, solo quedaba un cacho da espadaña, o que fora o sagrado estaba sen paredes, e toda a aldea adiviñabase que fora, polas paredes a cachos, que se vian entre as silvas.

 Alí solo habia monte que invadira o espacio dos moradores, e nada mais. Garbanzeiras e de cando en vez algún caneleiro. Xa non habia parreiras, non habia ningún tipo de frutal, solo silvas, garbanceiras, e peixemurgos. Hasta as xestas e as urces despareceran.

 Foi tan grande a angustia que me entrou, que senteime nunha pedra, atei as rendas do cabalo a unha perna e púxenme a chorar como un neno. Quedei dormido.

 Despertoume o son de unha gaita, aquelo que soaba era algo coñecido por min, dirixinme hacia o lugar onde soaba……..

FAETÓN ANDA SUELTO

 El conductor que atropelló a la embarazada alega que le deslumbró el sol .- El Pais.

 Hay noticias que dejan a uno, como diría, un poco "estupefaciente”, aunque nunca se pruebe  una lechuga.

 He estado mirando la hora en la que se pone el sol y resulta que es a las 19,30, aproximadamente a la misma en que el conductor se vió deslumbrado por el mismo, consecuencia que hizo que no viera a la pobre señora que atravesaba un paso de cebra.

 Si yo fuese su abogado, el del conductor deslumbrado, aduciria que fue por culpa de Faetón, ese día le habia robado el carro a su padre Sol.

 La noticia tambien dice que era una zona poblada e industrial, donde residen muchos emigrantes, dice también que la fallecida estaba embarazada de nueve meses, a punto de dar a luz en unos días.

 Esto de los pasos de cebra, y los conductores descerebrados, es ya un tópico demasiado corriente en nuestros días.

 A lo peor ese conductor, se libra, porque el sol le deslumbró,cuando ya se había puesto, o porque la señora era del norte de Africa, pero creo que siempre quedará una injusticia marcando el camino del Sol, tanto si se dejó robar el carro como si nó.

 No hace mucho  unos cuñados mios y dos de sus nietos, fueron atropellados en un paso de cebra, por una persona que se casaba aquel mismo día. Todos han ido superando los traumas menos mi cuñado, al que le acompañarán el resto de sus días.

 Por ciudad hay limites de velocidad, si algún “cencerro”, no lo respeta, no solo habría que retirarle el carné definitivamente, sinó que debería pasar por algún lugar de represión el tiempo suficiente para que la reflexión le haga rectificar.

 Como sé que muchos de los que entran en este blog son jóvenes, les rogaría que cuando vayan al volante de un coche, no se crean superiores a nada ni a nadie, que respeten su vida y sobre todo la de los demás.

 Cuando hay accidentes, después de los mismos solo queda el lamento, y las cosas jamás vuelven a ser igual que antes. Os lo dice alguién que sabe demasiado bien, de que habla.

 

  

VAL DOS MARCOS

Como todo o mundo sabe, a capital de Val dos Marcos é San Cibrao lugar enclavado entre a serra do Marabón, a Escusaña e a Gamoneda.

 É este lugar un verdadeiro paraiso, fundamentalmente se non tés a necesidade de vivir arrancandole o sustento áquela terra, pois é un chisco reácia o soltálo, por non porse de acordo coa climatoloxía algunhas veces.

 Vereis : é un lugar, non a aldea, senon os arredores, que sobre todo desde o mes de Abril hasta decembro engaiola pola cromatografia dos seus montes.

 A mayoria do monte é baixo e composto fundamentalmente de urces de dúas castes ou tres. Eu so coñezo dúas as albariñas e as reáguedas, polo menos eses son os nomes usados alí. Nas zonas que antes foron leiras de centeo e liño e que agora estan sen traballar abundan as xestas. Mezcladas coas urces hai tamén carqueixas e chaguazos, e nas zonas mais alta queirugas. Todo este conxunto de flora, cuando escomenzan a brotar as frores, danle unha tonalidade verdadeiramente  sen xenero de dúbida, marabillosa.

 Arredor dos regueiros que baixan polo Ladeairo que conforma a extensión de terreo brotan os carballos, no Tuela os amieiros. Arredor dos prados hai afreixos, salgueiros, e moitos arbores frutais, tales como mazairas, pereiras, zreixais, guindeiras, figueiras, xunto con chopos e os xa caseque desaparecidos negrillos.

 Nesta flora crian e buscan o seu sustento unha boa cantidade de paxaros, mustélidos e outros, que serán obxeto de unha nova entrada que estou a confeccionar, axudado de un libro portugués que fala desto pola zona de Tras os Montes e a nosa.

 Do Tuela teño falado aiqui, mais tamén sera obxeto doutra entrada, na que o coñeceremos desde o seu nacemento hasta a súa entrada en Portuagal.

 Hoxe a aldea ten moi poucos habitantes no inverno, pois alí residentes todo o ano xa caseque se contan cos dedos das dúas mans. Sin embargo na primaveira-vrao-outono, a maioria das casas acollen a algunhas persoas, cada vez menos, pois polo que se ve non somos capaces de que os nosos descendentes le queiran o suficiente.

 Na capital de Val dos Marcos, tamén coñecida por Brumoso noutros lares amigos desde blog, as veces pasan cousas maravillosas, ainda que eu as veces collín a costume de falar aiqui de xente qe nos deixa.

 No mes pasado, setembro, un día que eu ia a Porteliña onde como é sabido teño un pazo con finca, pazo herdado dos meus ancestros da nobleza, que non de sangue azul, tiñan naquela zona. ¡Menudo traballo teño eu agora en manter os xardins limpos e os estanques con nenúfares!

 Ia eu a Porteliña, decia, e cando estaba no fondo da Canadicha, chamoume a amiga Amalia chea de risa e sinalando para o fondo dunha súa finca.

 Mira, díxome, temos aiqui unha das maravillas que a natureza fai na nosa terra. Acercate e mirao ti mesmo.

 Alí no fondo da finca, o pé de un par de grandes nogueiras, habia un zreixal bastante alto, rodeado de hedras desde as raíces hasta a copa. Cual non sería a miña sorpresa cando me decatei de que o zreixal tiña por todo él uns enormes marangolos da tan apreciada uva do rei.

 Para que vexades que no minto, encabezo este relato cunha foto do tal é os seus froitos.

¿QUEN QUEIMABA OS MONTES?

Ardían os montes. Era no mes de Agosto.Alcalde e garda civil obligaban a todo aquel que tiña algo de forza a enfrontarse o lume. Todo aquel que se negaba era obligado.

 Un mozo, nun mmento negouse a acercarse. Era perigoso. As lapas eran moi grandes, o vento cambiante, o risco era evidente.

 O mozo non so se negou, senon que animou o resto dos paisanos a  no arriscarse. Ardía monte baixo, e non merecia a pena arriscar  ningunha persoa, pois os fogos acabanse apagando, os mortos non resucitan.

 Un garda civil enfrontouse o mozo, este teimou en non arrimarse o lume, e o garda ofreceulle un par de ostias.

 O mozo respostou que si tiña un par que las dera, mais que él ia devolvelas. O asunto rematou cando o xefe do garda le ordenou calar, e que se fora a outra banda do lume a avisar a xente retirada.

 Iniciouse unha investigación por parte da guarda civil, para averiguar que púxera lume ó monte. Un dos encargados foi o garda amigo de ordenar os demais o que tiñana que facer.

 Detuveron a un desgraciado, que aparte de pobre era tamén algo retrasado. Chamabanle “O Remelón”, pola maneira que tiña de abrir os ollos.

 Según se soupo, constaba na investigación, que na investigación ante as intelientes preguntas do garda ordenador os demais, o Remelón dixo que fora él o autor do lume

 Unha vez detido o Remelón, foi trasladado o castelo de Puebla de Sanabria, onde daquela se metián os detidos hasta que o xuiz decidia facerle un xuicio.

 O noso amigo Remelón, como está dito era pobre, tamén un chisco curto de entendedeiras, cousa que non fora óbice para ser movilizado na guerra civil do 36, onde unha explosión parece que le incrustou metralla na cabeza. Xa estaba acabado de escarallar psiquicamente.

 Daquela quedera a teima de levar, traer, e organizar “servicios” militares, sempre seguindo ordes dun superior, que si se le preguntaba quen era él sempre decia “aquel”.

 Chegou o dia do xuicio. Presentes estaban os dou guardas que detuveran o Remelón e éste mesmo.

 Entra o xuiz, chama o inculpado e preguntale se sabe porque está alí, cousa a que o noso amigo resposta: “Por orden da superioridade”.

 O Xuiz mosquease, e teima a preguntar: ¿Fue usted el que prendió el fuego?-Respuesta: Sí.

 A ver, hombre, ¿para qué prendio fuego al monte? –Respuesta: ¡Para velo ardeeer!

 Entonces o xuiz, atizando un martelazo no estrado e dirixindose os gardas civiles  dixo:

 ¡Lleven a este hombre a su procedencia, y den gracias por no quedar ustedes aquí, en el Castillo! La proxima vez investiguen antes de forzar una mente débil.

 Creo que eso, hoxe seria impensable. Unha razón fundamental é que non hai gardas civiles en Val dos Marcos.

¿SERÁ POR P ERGUIZA?

A PERGUIZA

O pais era unha tertulia. Non se falaba de outra cousa. Tanto nos medios de comunicación como nos bares, incluso os pastores de todo tipo de gando, os pescadores, os agricultores, albañiles e demais oficios, que manteñen ós seus propietarios  a base traballar como burros.

 Non quero esquecer a todos os que se ganan a vida despous de pasar por aulas universitárias, seminários e concellos de menos de tres mil habitantes.

 A tertulia fervía. Todos sabian quén era o culpable da crise. Todos decian que habia que arreglalo. Todos decian que habia que sacrificarse se neceserio fose.Todos estaban en que, os governos eran os que tiñan que arreglalo, pois eran os únicos que podian.

 Subiu a unha tribuna, un home. Era un home, que polo visto tiña moita experiencia, asesorera a grandes presidentes, a grandes empresários, en definitiva a casi todos aqueles que, de un xeito ou de outro, meteran o mundo no lio no que estaba.

 No seu curriculum, constaba a súa renuncia a todo emolumento polos seus consellos a toda aquela xente, pois o que él aconsellera, estaban-o a facer xusto o reves do que aconsellera.

 Cando o balbordo esperou, por aquelo de escoitar ó orador, éste, despous de facer unha pausa, antes de escomenzar e mirar o seu arredor, con voz grave e solemne dixo:

 “ Temos, nos, a posibilidade de arreglar este desaguisado. Solo temos que revelarnos contra todo o sistema. Sacrificarnos os uns polos outros. En definitiva obligar ós dirixentes do sistema a cambialo, e se non queren, quitálos de ahí, e facelo nos. Se o facemos temos que ser conscientes do que nos xogamos.A cousa pode ir para largo, haberá que facer moitos sacrifícios. Quedarán feridos no camiño,pero o futuro, polo menos dos nosos fillos será moito mellor que o noso nestes intres se esto vai a mais, que irá. Non debemos olvidarnos que esto ainda vai air a peor, por moito que agora non sexamos capaces de velo.”

 Unha vez acabado o discurso daquel home, que xa peinaba canas, tiña barba longa e branca, mirada firme serena e “certa”, a xente escomenzou a deixar a tertulia, e cada un liscando pola sua banda, sempre cunha disculpa nos beizos : Eu teño fillos, eu teño hipoteca, eu teño unha pequena pensión, eu teño un choio na administración, eu son funcionario, eu son un pastor, eu son un labrego, eu son letrado e teño subvencións, eu son ..eu son..eu son. Teño pouco, apañame con pouco, o mellor quedo se nada.

 Cando todos lisqueron, e quedou solo o vello orador, no fondo nun curruncho escuro, estaba medio adormilado un home vestido de maneira humilde, con cara de felicidade, e que parecia non ter ningún problema.

 ¿Qué, ti non liscas, tes algo perder ou non tes problemas?- díxole o orador.

 ¡Non, que va!, respostou o rezagado-Eu non teño nada, vivo do que traballo. Vivo regular pero vivo. O que pasa que teño demasiada perguiza, para movilizarme para que eses que liscan vivan mellor. ¿Se eles non o queren, quen son eu para levarles a contra?.

¡O RATIÑO! ¿QUÉ?

 Era un neno bastante bo. Non daba muta guerra ós pais. Portábase ben cos “profes” de preescolar. Tiña moitos amigos na escola. Era un neno engaiolante, sempre contento, sempre disposto a xoldra, e animoso nos xogos.

 Chegou a época de cumplir sete anos. Tivo festa. Regalos e convidou os amigos a unha merenda na que se encheron de tarta de chicolate e outras cousas.

 O dia seguinte do cumpleanos do amigo, imos le chamar Breogan, cado se ergueu da cama, tiña unha cara bastante tristeira.

 Comeo o xexún sen demasiadas ganas, falou pouco e marchou a escola con demasiadas poucas ganas de leria.

 Na escola estivo taciturno, apenas xogou, e cando a “profe” le preguntou se le pasaba algo, respondeu con outra pregunta: ¿Hai greva en correos?.

 A “profe” respondeule que creia que non habia greva, e en plan de coña preguntoule si esperaba cobrar algo.

 O día seguinte despous do xexún, o primeiro que fixo foi ir o buzón do correo onde non atopou nada para él.

 Aquel día pola tardiña foi a casa da avoa. Levouno a súa nai, que le fixo unha advertencia a avoa: Leva dous dias un chisco “raro”, a ver se non se porta mal aiqui.

 Cando quedou a solas coa avoa, ésta deixouno un pouquiño mirando os pardais da fiestra, que todalas tardiñas viñan a comer un pouquiñode grao que ela misma le puña alí.

 Despous dun pouco a avoa preguntoule: ¿Tes algún problema, Breo?

 Non, respomdeu o rapaz.  Esoita avoa,¿tes o telefono do ratiño Pérez?.

 A pregunta deixou a avoa un chisco descolocada, de sutaque non soupo reacionar no momento. Reflexionou un pouco e preguntoule ¿Para que queres o teléfono do Perez ese?

Pous- dixo Breo- anteonte caeume un dente, e non me deixou nada debaixo da almofada.

 A avoa esperou un momento, aguantando o tipo, e díxole: ¿queres que o chame eu, a ver que pasou?

 Ante a falta de resposta do rapaz, a avoa agarrou o teléfono e chamou.

 A ver,está conmigo o meu neto Breo, que dí que o ratiño Pérez non le deixou nada debaixo da almofada, cando le caeu o dente, ¿Qué pasou?.

  Do outro lsdo do teléfono respondeu a nai de Breo, que non era outra a receptora da chamada, e soltando unha gran risotad, díxole a avoa: ¡É que estaba castigado esa semana, por non facer os deberes a tempo!.

 Ah, bueno, agora o entendo. Xa falo eu con él e despois dígolle algo a vostede.E colgou o teléfono.

 Entonces, collendo ó rapaz no colo díxole: Mira; acabame de decir o señor ratiño, que esta vez mandera a propina aiqui a casa da avoa, e a avoa xa vai velliña, tés que perdoarme, mais olvideime. Teño ahí a propina que te mandou- Agora mesmiño ta dou.

 Entonces as fazulas do rapaz cambiaron de color, o semblante aledousele e todo ledo díxole a avoa:

 ¡XAME PARECIA MIN! O RATIÑO É MEU AMIGO.

 Cando voltou para a casa, xa non se acordou da propina, e a avoa tampouco.

A ETERNIDADE É LARGA

Querido amigo, primo e compañeiro dalgunhas fatigas, tempo ha.

 Desde que liscaches, xa fixen non sei cantos intentos de escribirte unhas letras, como xa caseque que se converteu en algo habitual cada vez que alguén por Val dos Marcos decide abandoarnos.

 Xa tiña pensado non volver a recordar mais esas cousas, pero, se é que son quén de publicar esto, xa ves que non. Os humanos temos teimas, e poucas veces somos capaces de facer aquello que predicamos. Non son unha excepción.

 Amigo Kelino, o teu estaba cantado desde ia tempo, solo faltaba saber cando.Agora xa pasou.

 Non penses que esto é una “filipica”, algunha tivo ocasión cando inda era tempo, mais o teu destino, igual que o de todos nós, está escrito e punto.

 Nestes últimos tempos, unha das cousas que mais teño recordado, non sei por qué os recordos sempre son de tempos moi lonxanos, foi unha ocasión na que estabas tirado enriba da cama de teus pais berrando como un louco, a túa nai desesperada tentando averiguar o porqué.

 Entrei eu na casa como o facia sempre, sen chamar e como se entrera na miña, e ti seguias berrando:

   ¡Euquiapolos kataquis!, ¡Euquiapolos kataquís!.

 A tia non te entendia e ti cada vez mais desconsolado, dabas mais berros.

 Ocorreúseme naquel momento preguntarte se querias por os calcetíns, entonces ti, colgándote do meu pescozo deixeste de berrar.

 ¡Solo querias por os calcetíns!

 Collísteis todos, unha ma costume. Empezou o Xeria, despous o Loy, detrás o Modestiño e agora tú.

 Espero que no Alén vos xunteis algunhas veces, ainda que non sexa mais que para recordar a aqueles que inda quedamos por estes lares.

 Xa sabes que non son excesivamente creente, maís así e todo de cando en vez tento falar con Gran Arquitecto do Universo. Se algunha vez o vislumbrades a ver se podedes decirle, insinuarle, ou rogarle que sexa menos criptico cos que por aiquí andamos.

 Un forte recordo para os catro.